1600 yıllık mezardan tek gözlü bebek iskeleti çıkarıldı! DNA analizinde sırrı çözüldü

Yüzünün ortasında tek bir göz çukuru bulunan bebeğin kalıntılarından elde edilen DNA, nadir görülen genetik durumun olası nedenini ortaya çıkardı. Ancak mezarda bulunan ikinci bebeğin kalıntıları da en az bu keşif kadar dikkat çekiciydi.

Peru’da yaklaşık 1600 yıl önce gömülmüş bir bebeğin iskeleti, arkeoloji ve genetik dünyasında dikkat çeken bir keşfe dönüştü. Güney Peru’daki Palpa Vadisi’nde bulunan mezarda, kafatasının tam ortasında tek bir göz çukuru bulunan bir bebeğin kalıntılarına ulaşıldı. İlk incelemelerde son derece nadir görülen bir gelişim bozukluğuna işaret eden bu bulgu, antik DNA analizleriyle daha da anlam kazandı. Araştırmacılar, bebeğin genetik yapısında 13. kromozomun fazladan bir kopyasını tespit etti. Böylece yaklaşık 1600 yıl önce yaşamış bir bebeğin sıra dışı gelişiminin ardındaki olası neden ortaya çıkarıldı.

Keşfin dikkat çeken bir başka yönü ise bebeğin yalnız olmamasıydı. Aynı seramik kabın içerisinde ikinci bir bebeğin kalıntıları da bulundu. DNA incelemesi iki bebeğin aynı anneden dünyaya gelmediğini gösterirken, mezarın hazırlanma biçimi araştırmacılara dönemin toplumsal yaşamı ve gömme gelenekleri hakkında da önemli ipuçları verdi.

1600 yıllık mezarda sıra dışı kafatası

Araştırma, Peru’nun güneyindeki Palpa Vadisi’nde yer alan Jauranga arkeolojik alanında gerçekleştirildi. Orta Nazca dönemine tarihlenen mezarın yaklaşık MS 325 ile 440 yılları arasına ait olduğu belirlendi. Araştırmacılar, bir seramik kabın içerisinde üst üste yerleştirilmiş iki bebeğin iskeletini ortaya çıkardı.

Bebeklerden birinin kafatası, alışılmış insan anatomisinden belirgin şekilde farklıydı. Yüzün ortasında iki ayrı göz çukuru yerine tek bir göz çukuru bulunuyordu. Ayrıca burun kemiklerinin ve burun deliklerinin gelişmediği, üst çenenin de normal biçimde iki parçaya ayrılmadığı tespit edildi. Kafatasındaki bu özellikler, araştırmacıları siklopi olarak bilinen son derece nadir bir doğumsal gelişim bozukluğuna yönlendirdi.

Araştırmanın en önemli aşamalarından biri, bebeğin kemiklerinden elde edilen antik DNA örneklerinin incelenmesiydi. Genetik analiz sonucunda bebeğin normalde iki kopya bulunması gereken 13. kromozomdan üç kopya taşıdığı belirlendi. Trizomi 13 olarak adlandırılan bu kromozomal farklılık, Patau sendromuyla ilişkilendiriliyor.

İnsanlarda normalde 23 çift kromozom bulunuyor. Trizomi durumunda ise belirli bir kromozomdan iki yerine üç kopya bulunabiliyor. 13. kromozomun fazladan bir kopyasının bulunması, bebeğin gelişimini etkileyen ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Araştırmacılar, mezardaki bebeğin kafatasında görülen sıra dışı gelişimin de trizomi 13 ile bağlantılı olduğu sonucuna vardı. Bu bulgu, siklopinin genetik nedenini yaklaşık 1600 yıl öncesine ait bir insan kalıntısı üzerinden inceleme fırsatı sundu.

Siklopi nedir, nasıl ortaya çıkıyor?

Siklopi, embriyonun beyin ve yüz gelişiminin çok erken aşamalarında meydana gelen ciddi bir gelişim bozukluğu. Tıpta holoprozensefali olarak adlandırılan durumun en ağır biçimlerinden biri kabul ediliyor. Normal gelişim sürecinde beynin ön kısmının iki ayrı yarım küreye ayrılması gerekiyor. Bu ayrılma süreci gerektiği gibi gerçekleşmediğinde yüzün gelişimi de etkilenebiliyor.