22 Kasım 2026, 07:55:23
Dolar 50,5697
Euro 55,5123
Altın 5.731,95
BİST 11.131,32
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Denizli 23°C
Hafif Yağmurlu
Denizli
23°C
Hafif Yağmurlu
Paz 18°C
Pts 22°C
Sal 18°C
Çar 15°C

Boynunda dev okla 7 bin kilometre uçtu! 200 yıl sonra İstanbul’da: Gerçek, Afrika’da gerilen yayda saklı

Boynuna 75 santim uzunluğunda bir ok saplanan bir insanın 7 bin kilometre yürüyebileceğini hayal edebiliyor musunuz? Belki insan 7 metre bile yürüyemeyecekken, bir leylek 7 bin kilometre boyunca uçmuş ve göç yolunu tamamlamıştı. Üstelik bu leylek Orta Afrika’da vurulduktan sonra boynundaki okla Almaya’ya kadar gelmeyi başaramasaydı bugün belki de hala bu kuşların kışın uykuya yattıklarını ya da öldüklerini sanıyor olacaktık. Leyleklerin göç ettiğinin kanıtı olan ok leyleği, boynundaki devasa okla 3 kıtadan geçip sonunda bir avcının hedefi olana kadar yaşamış ve binlerce yıllık gizemi çözmüştü. 200 yıl sonra ise İstanbul’da yeniden ortaya çıkacağını kimse tahmin edemezdi!

Boynunda dev okla 7 bin kilometre uçtu! 200 yıl sonra İstanbul’da: Gerçek, Afrika’da gerilen yayda saklı
Reklam
22.11.2026 07:36

Derleyen: Zeynep Dilara Akyürek / Milliyet.com.tr – Ok ve yay, eski medeniyetlerden günümüze ulaşan önemli bir kültürel sembol. Bugün sembol dediğimiz o savaş aletleri eskiden savunma araçları ve askeri güçtü. Üstelik öyle uzak zamandan da bahsetmiyoruz 200 yıl öncesinde de ok ve yay hala önemli birer silahtı. Bugünlerde Afrika’da daha çok görsek de ok ve yay sporcularla hala yaşatılan bir kültür. Her kültürün oku ve yayı sembolik izler taşıdığından bugün bile yapısal özellikleri, uç ve kuyruk kısmının özellikleri belirlendiğinde okun hangi milletin yayından çıktığı anlaşılıyor. İşte bu ipucu, bir askerin kim tarafından vurulduğundan öte, dünyanın var olduğu günden beri bilinmeyen bir soru işaretini de aydınlatacaktı. 1822’ye kadar yazları yaşayıp kışın öldüğü sanılan leyleklerin göç ettiği gerçeği bir Afrikalının yayından çıkan okta saklıydı. Mucize ise 7 bin kilometre uzakta ortaya çıkacaktı!

KUZEYE YAZ GELİYOR! AFRİKA’DA GERİLEN YAY AVRUPA’DA GİZEMİ ÇÖZDÜ

Beyaz leylekler diğer pek çok leylek gibi mevsim değiştikçe konum değiştiriyor ve yaz nereye giderse oraya kanat çırpıyordu. Tabii bu detay leyleklerin göç eden kuşlar olduğu henüz bilinmiyorken inanılması çok güç bir hayal ürünü gibi geliyordu. Çünkü 1800’lerin ilk çeyreğinde dünya leyleklerin yazın yaşayıp kışın ölen ya da kış uykusuna yatan kuşlar olduğu ile ilgili hemfikirdi. Birkaç araştırmacı dışında herkes onların pek de uzun ömürlü ve dayanıklı olmadığına çoktan inanmıştı. Hâlbuki kanat açıklığı neredeyse 2 metreyi bulan bu dev ve zarif kuşlar, pek çok zor doğa şartına karşı dayanıklı yaratılmıştı. Üstelik doğa olmadan yaşayamayacak insanlığa karşı bile dayanmayı başarmış olmaları, onların göç eden bir kuş olup olmadığıyla ilgili muammaya da bir son verecekti. 1821’in sonu, 1822’nin başında Afrika’da tam boynundan bir okla vurulan leylek, hayatta kalmayı başarmıştı. İlkbahar göçü için yola çıkma zamanı geldiğinde, yani şubat sonu ile mart ayı başlarında Orta Afrika’dan kuzeye doğru yüzlerce leylekle yola çıkan Pfeilstorch’un (ok leyleği anlamına gelen isim) bilim ve doğaya ilişkin bir gizemi aydınlatmasına yaklaşık 2 ay kalmıştı. Ancak önünde yaklaşık 7 bin kilometreli zor şartlarla dolu bir uçuş rotası ve boynunda kendisine acı veren bir dev Afrika oku vardı. Yol onun için zor olsa da dünyanın var oluşundan bu yana bilinmeyen cevaplar için dayanmak zorundaydı!

Almanya’da Klütz yakınlarında bulunan ok leyleği, bu kuşun zaten oldukça ilgi çekici olduğunu anlatıyordu. Birileri bu canlıyı merak edip yakından bakmak için ya da belki beslenmek için vurmuş olabilirdi. Üstelik öyle ufak bir yaralanma da sayılmazdı 75 cm uzunluğunda dev bir ok leyleğin boynuna saplanmış duruyordu. Ok, kuşun boynunun bir tarafından girip diğer tarafından temiz bir şekilde çıkmış olsa da burada ilgi çekici olan hayvanın nasıl canlı kaldığı olmamıştı. Alman zoologlar da dünyanın geri kalanı gibi bu kuşların kışın öldüğü ya da kış uykusuna yattığı konusunda görüş vermişti. Oysa bu ok afrikalı kabilelere ait olduğunu gösteren işaretler taşıyordu. Yani leylek, Avrupa’ya gelmeden önce Afrika’da bulunmuş ve orada vurulmuştu. Her şeye rağmen ok hala boynuna saplıyken binlerce kilometre uçmayı başarmıştı.

LEYLEKLERİN GÖÇ ETTİĞİNE DAİR İLK BİLİMSEL KANIT! NASIL HAYATTA KALDI?

Leyleklerin kanat morfolojisi göç sırasında çok önemli bir detayı da ortaya koyuyordu. Fonksiyonel Ekoloji araştırmalarına göre, leyleklerden serçelere kadar göçmen kuşlar, yüksek en boy oranına sahip uzun, dar kanatlara sahip olma eğilimindeydi. Bu tasarım rastgele değildi. Göçmen olmayan kuşlara kıyasla rüzgârda süzülme ve sürüklenmelerini önemli ölçüde kolaylaştırıyordu. Ayrıca kaldırma kuvveti üretmelerini de sağlıyordu. Göçte kas dayanıklılığı da aynı derecede önemliydi. Kuşların kanat çırpışlarını sağlayan göğüs kasları, toplam vücut kütlelerinin çok büyük bir bölümünü oluşturuyordu. Deneysel Biyoloji Dergisi’nde yayınlanan bir araştırma, bunu kasların yüksek yoğunlukta mitokondri ve kılcal damar içermesine bağlıyordu. Bu da kasın yorulmadan uzun süre aerobik olarak çalışmasını sağlıyordu. Yani bu kuşlar zaten yaratılış bakımından son derece güçlü ve dayanıklıydı. Tüm bunlardan da önce dikkat çekici göç adaptasyonu, bu kuşların enerjilerini depolama ve daha sonra kullanma biçimiydi. Göç yolculuklarından hemen önce, birçok tür ‘hiperfaji’ olarak bilinen yoğun bir beslenme döneminden geçiyordu. Amerikan Klinik Beslenme Dergisi’nde yayınlanan çalışmaya göre bu süreç kuşların göç etmeden önce vücut ağırlıklarını neredeyse ikiye katlamalarına olanak tanıyordu.

Boynundan yara almış bir leyleğin de uzun süre besin ihtiyacı olmamasını açıklayabilen bu çalışma, bu yağların ilerleyen haftalarda kuşların vücutlarının çeşitli önemli noktalarında depolandığını, ortaya koymuştu. Yağın enerji yoğun bir yakıt olduğu göz önüne alındığında, bu durum kuşlara vücut ağırlığının gramı başına, karbonhidrat veya proteinlerin sağlayabileceğinden iki kat daha fazla enerji sağlıyordu. Başka bir deyişle, bu, sadece 20 gram ağırlığındaki küçük bir ötücü kuşun, birkaç gün süren kesintisiz okyanus ötesi bir uçuş boyunca kendisini besleyecek kadar yağ taşıyabileceği demekti.Geriye dönüp bakıldığında, Pfeilstorch’u bu kadar olağanüstü kılan şey sadece boynuna saplanmış bir mızrakla Avrupa’ya dönüş yolculuğundan sağ çıkması değildi. Hayatta kalmasının bilim insanlarının daha sonra göçün anahtarı olarak tanımlayacakları adaptasyonların en mükemmel örneklerinden ve ilk bilimsel kanıt olmasıydı.

TAM 200 YIL SONRA BU KEZ İSTANBUL’DA ORTAYA ÇIKTI!

1822’de Pfeilstorch bir şekilde hayatta kalmıştı. Ancak bu, leyleklerin her zaman bu silahlara dayanabileceğini göstermiyordu. Boyunlarında hayati bir organ olmasa da hayati ihtiyaçlarını gidermeleri için, beslenme ve su ihtiyaçları için hayati oluşturabilirdi. Pfeilstorch ise Orta Afrika’da vurulduktan sonra 3 ay kadar yaşamış ve Almanya’ya gelmişti. Onun ölümüne sebep olan da boynundaki ok değildi. 21 Mayıs 1822’de Almanya’nın Klütz kasabası yakınlarında bir avcı tarafından vurularak öldürülmüştü. Bu ne yazık ki son olmayacaktı. Pfeilstorch’tan tam 200 yıl sonra bu kez İstanbul Çekmeköy’de bir leyleğin boynuna ok saplanmış olduğu ihbar edilmişti. Leylek yakalamaya çalıştığı sırada kaçmış ve bir daha görülmemişti.

2022’de İstanbul’da görülen ok leyleğinin de yaralandığı bölgede hayati organları yoktu. Uçma kaslarını etkilemeyecek bir nokta olsa da kuşun boynunda hava keseleri bulunuyor olması endişeleri beraberinde getirmişti. Uzun süreli uçuş yapan kuşlar için hava kesesi son derece önemliydi. Bu kese delinirse akciğerlerinde enfeksiyon gelişebilen leylekler, boyunlarında ok olması durumunda beslenemeyebilir ve bu sebeple kaybedilebilir. Her iki ok leyleğini de hayatta tutan ise göç yolculuğundan önce çok beslenerek vücut ağırlıklarını neredeyse 2 katına çıkarmış olmaları dolayısıyla uzun süre beslenmeden durabilmeleri olabilir.

Kaynak: Milliyet

ETİKETLER: , , , ,
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.