Vücudun kara kutusu! Yorgunluğun sebebi olabilir, yüksek çıktıysa dikkat

HABER MERKEZİ – Ferritin, demiri hücrelerimizde güvenli bir şekilde depolayan bir kan proteinidir. Basitçe söylemek gerekirse, dolaşımdaki anlık demiri değil, vücudun uzun vadeli demir rezervlerini gösterir. Uzmanlara göre ferritin, demir eksikliğinin en erken sinyalini verir; hatta kanda oksijen taşıyan hemoglobin seviyeleri düşmeden çok önce ferritin depoları boşalmaya başlar.

Laboratuvarlara ve kılavuzlara göre referans aralıkları değişiklik gösterebilmekle birlikte, genel yetişkin ortalamaları şu şekildedir:Yetişkin Erkekler: Genellikle 30 ile 400 ng/mL (mcg/L) arası.Premenopozal (Adet Gören) Kadınlar: Genellikle 13 ile 150 ng/mL arası (adet kanamaları nedeniyle kadınların depoları doğası gereği daha düşüktür).Postmenopozal Kadınlar: Genellikle 13 ile 200 ng/mL arası.

Ancak pek çok uzman ve fonksiyonel tıp uygulayıcısı, laboratuvarların “normal” kabul ettiği alt sınırların aksine, özellikle saç dökülmesi veya kronik yorgunluk gibi belirtiler yaşayan bireylerde 30-50 ng/mL altındaki değerlerin “optimal olmadığını” vurgulamaktadır.

Ferritin seviyeleri düşük olduğunda, vücut dokularına yeterli oksijen taşıyamaz. Bu durum kendini şu belirtilerle gösterir. Geçmeyen kronik yorgunluk ve enerji düşüklüğü, yaygın saç dökülmesi (telogen effluvium), beyin sisi, odaklanma güçlüğü, hafif eforla bile nefes darlığı ve huzursuz bacak sendromu.

Düşük ferritin genellikle yetersiz beslenme, ağır adet kanamaları, sık kan bağışı veya emilim sorunlarından kaynaklanır.

Beklenmedik şekilde yüksek çıkan ferritin sonuçları ise her zaman demir fazlalığı anlamına gelmez. Ferritin aynı zamanda bir “akut faz” proteinidir; yani vücutta herhangi bir iltihaplanma (enflamasyon), enfeksiyon, karaciğer yağlanması veya metabolik stres olduğunda karaciğer ferritin salgılar. Bu yüzden yüksek ferritin durumunda, vücuttaki genel inflamasyon belirteçlerinin de (örneğin CRP) incelenmesi gerekir.

Kırmızı et, kümes hayvanları ve balık gibi yüksek emilimli (hem) demir kaynakları depoları daha hızlı doldururken; bitkisel bazlı (hem olmayan) demir kaynakları da düzenli tüketilmelidir. C vitamini tüketimi demir emilimini artırırken; çay, kahve ve kalsiyum emilimi baskılayabilir. Ciddi düşük durumlarda diyet tek başına yeterli olmayabilir. Hekim kontrolünde kullanılan demir takviyeleri, depoları 8 ila 12 hafta içinde kademeli olarak yükseltir. Uzmanlar, genel sağlık kontrollerinde rutin kan tahlillerine ferritin testinin de eklenmesinin, yorgunluk ve halsizlik gibi kronik şikayetlerin kök nedenini erken safhada yakalamak için hayati önem taşıdığını belirtiyor.