Sanatın barışçıl ‘yankı’sı
Seray Şahiner- İstanbul - 28 Şubat sabahı İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik başlattığı saldırılar etkisini artırarak sürüyor. İlk belirlemelere göre 800’e yakın insanın yaşamını yitirdiği saldırı, yalnızca bölgeyi değil tüm dünyayı sarsan bir krize dönüştü. Bu gelişmeler, küresel ölçekte olduğu gibi sanat çevrelerinde de tepkiyle karşılandı; birçok sanatçı ve kurum savaşa karşı sesini yükseltiyor.
Saldırılardan yalnızca bir gün önce İranlı sanatçıların temsiliyetini güçlendirmeyi amaçlayan Tahran merkezli Shiva Zahed Gallery, İstanbul Pera’da kapılarını açtı. Galeri, İran çağdaş sanatının iki önemli ismi Shaqayeq Arabi ile Fereydoun Ave’nin eserlerini “echos” başlıklı sergide sanatseverlerle buluşturdu. Zamanlamasıyla da anlam kazanan sergi, sanatın diyalog kurma ve hafıza oluşturma gücünü hatırlatıyor.
Bugünün küresel hâli
“echos”, galerinin yol haritasını da temsil etmeyi amaçlıyor ve sanatın, özellikle kırılgan olanın içinde, evrensel, yaşayan bir dil olarak varlığını sürdürdüğünü hatırlatıyor.
Dubai ve Paris’te üreten iki sanatçı, kültürel anlatıdan güncel hafızaya kadar malzeme ve pratiğin yansımasını sunuyor. Eserleri İran güreş geleneğinden, 10. yüzyıl destanı “Shahnameh”nin kahramanlarına; Yunan mitolojisinden çağdaş alegorilere kadar uzanan Fereydoun Ave’nin resimleri yaşayan bir hafıza arşivi. Sergi açılışı için İstanbul’da bulunan sanatçı, gençlik yıllarında işlerini çok anlattığını fakat artık anlatmayı tercih etmediğini, izleyicinin kurduğu bağı önemsediğini söylüyor. Ave’nin işlerinde havada asılı bir incir yaprağı ya da kanayan bir nar, hafif ama bilinçli bir kurguya sabitlenmiş, bastırılmış bir sır gibi beliriyor.
Bu köklü perspektif, Shaqayeq Arabi’nin pratiğiyle de konuşur hâlde. Arabi’nin heykelleri kaos ile direnç arasındaki gerilimi bedenleştiriyor.
Arabi, doğaçlama ve sergiye özel işler üreten bir sanatçı. Sergi kurulmaya başlarken malzemesiyle birlikte geliyor ve üretiyor. Kullandığı malzemeler Körfez coğrafyasının peyzajına kök salıyor. Çöl artıkları ve kentten devşirilmiş malzemeleri, palmiye yaprakları, metal ağlar, paslı çubuklar, yeni ekosistemlere dönüştürüyor. Gücün çoğu zaman güvencesiz ve terk edilmiş olanın içinden filizlendiği bugünün küresel hâlini yansıtıyor.
‘İstanbul buluşma noktamız’
Açılışta konuştuğumuz galerinin kurucusu ve koleksiyoner Shiva Zaved amacının ilk adımda İranlı sanatçıların görünürlüklerini artırmak olduğunu söylüyor. Sanatçılar, yönetmenler ve yazarlar uzun süredir bölgede yaşanan kaosa karşı ses yükseltiyor malum… Zaved, “Çok iyi sanatçılarımız çağdaş sanatta yeterince temsil edilmiyor. Birçoğu yeterince temsil gücü olmadığı için orada. Fuarlara, sergilere katılamıyor; vize durumları ve ülkelerinde mevcut durum Batılı galerilerin onları öne çıkarmasını engelliyor. İstanbul bunun için çok güzel bir buluşma noktası” diyor.
Kaynak: Milliyet