'Örümcek ağı böyle kuruldu!' Operasyonu bir DJ ve dövme sanatçısı idare etti
Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – 2023 sonbaharında Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky, Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) müdürü Korgeneral Vasyl Maliuk’u makamına çağırdı. Rusya, Ukrayna'nın hava savunma sistemlerinin menzilinin ötesinde savaş uçaklarından ateşlenen füzelerle Ukrayna şehirlerini hedef alıyordu. Kiev, füzeleri düşürmek için yeterli sayıda hava savunma füzesine sahip değildi. Bu nedenle Zelensky, Maliuk'a yerdeki uçakların hedef alınacağı bir operasyon yapılmasını emretti. Ukrayna uzun menzilli insansız hava araçlarıyla Rusya içindeki hedefleri vurmaya çalışıyordu ancak yapılan saldırılarda kullanılan sistemlerin menzili ve patlayıcı taşıma kapasiteleri istenilen seviyenin altındaydı. Buna Rus hava savunma sistemleri de eklenince Ukrayna içinden havalanarak Rusya içindeki hedeflere saldıran insansız hava araçlarının etkisi sınırlı bir etki yaratabiliyordu. 
Bir süre yapılan tartışmaların ardından SBU, etkili bir operasyonun Rusya içinden yapılması gerektiği sonucuna vardı. İlk etapta acele şekilde yapılan plana göre bir grup ajan aracılığıyla Rusya içine az sayıda insansız hava aracı sokulması ve bunların belirlenen bir üs yakınlarında konuşlandırılması hedeflendi. Ancak daha sonra yapılan tartışmalarda böyle bir operasyonun da Rusya’nın bombardıman uçağı filosuna sınırlı bir hasar vereceği ve beklenen etkiyi yaratmayacağı sonucuna ulaşıldı. Ukraynalılara göre daha büyük ve etkili olacak bir operasyon yapılması gerekiyordu.
‘TRUVA ATI’ OLARAK TIR KULLANDILAR
Tartışmaların ardından yapılacak operasyonu planlamakla görevli olan SBU görevlileri, Rus ordusuna geri hatlarda yeteri kadar zarar vermek için bir çeşit ‘Truva atı’ kullanmanın daha etkili bir sonuç alınabileceği konusunda hemfikir oldu. Tam da bu noktada görevlilerden birisi Truva atı olarak kullanılması için tırların etkili bir yöntem olacağını fark etti. Tırların arkasında taşınacak olan konteyner görünümlü dorseler Rusya içinde dikkat çekmeden hareket edebilirdi. Bu kabinlerin tavanına yerleştirilecek drone sistemleri, yapılacak bir saldırıda iyi bir sonuç alınmasını sağlayabilirdi. Kısa sürede yapılan kabinlerin çatılarına uzaktan kumanda ile açılıp kapanabilir kapaklar yapıldı. Aynı zamanda kabinlerin üzerinde güneş panelleri bulunuyordu. Bu, iletişim cihazlarının ve drone sistemlerinin şarj olmasını sağlayacak ve saldırının sonucuna ulaşması için kritik bir rol oynayacaktı. 
Saldırıda kullanılacak olan drone sistemleri de özel olarak tasarlandı. Büyük bir yemek tabağı büyüklüğünde olan drone sistemleri 4 kiloya kadar patlayıcı taşıyabilecek şekilde üretildi. Drone'lar, hedefine doğru otonom olarak uçacak şekilde tasarlandı. Bununla birlikte Kiev’de bulunan drone operatörleri de gerekli durumlarda yerel baz istasyonlarını kullanarak bu sistemleri idare edebilecekti.
Operasyondan önce Ukrayna ordusunda öne çıkan drone operatörleri eğitim maksadıyla Kiev’e getirildi. Personel nasıl bir operasyon yapılacağını bilmiyordu ve bu sebeple operatörlerden bazıları cephe gerisine çekilmiş olmaktan rahatsızdı. Operasyona hazırlık sürecinde hedeflerin ne olduğunu sadece birkaç kişi biliyordu.
DRONE SİSTEMLERİ RUSYA’DA BİRLEŞTİRİLDİ
Tırların taşıyacağı kabinlerin ve drone sistemlerinin inşa edilmesinin ardından SBU operasyonun bir sonraki aşamasına geçti. Üretilen tüm ekipmanın Rusya içine sorunsuz şekilde sokulması gerekiyordu ve bu noktada SBU, Rusya gümrük kapılarında yolsuzluğa karışan görevlileri kullandı. İnsansız hava araçları daha sonra Rusya içinde birleştirilmek üzere parçalara ayrıldı. Bunları taşıyacak olan özel kabinler ise menşei anlaşılamayacak şekilde belgelendi ve sınırdan geçiş yapılacağı sırada bir sorun yaşanmaması sağlandı.
Ekipmanının sorunsuz şekilde Rusya içine girmesinin ardından SBU, drone sistemlerinin yeniden monte edilmesini sağlayacak ve saldırıyı koordine edecek güvenilir kişiler aramaya başladı. Bu sırada yapılan planlama sonrası ortaya çıkan harita sebebiyle operasyona ‘Örümcek Ağı’ adı verildi. SBU yetkilileri bu büyüklükte bir operasyon için sıradan bir kişinin veya güvenilirliği şüpheli birinin kullanılamayacağını düşünüyordu. Bu yüzden eski bir DJ ve dövme sanatçısı olan karısının kullanılmasına karar verildi.
EVLİ ÇİFT OPERASYONUN KALBİNE YERLEŞTİRİLDİ
SBU, Rusya içinde yapılacak operasyon için Artem Tymofeyev ve eşi Kateryna ile anlaştı. Daha önce Kiev’de gece kulüplerinde DJ'lik yapan Artem, 2018'de ailevi ve iş ile ilgili sebeplerle Çelyabinsk'e taşınmıştı. Eşi Kateryna ise dövme sanatçılığı yapıyordu. Çift 2014 yılında Kiev’de Rusya yanlısı Viktor Yanukoviç yönetiminin devrilmesi için yapılan protestolara katılmıştı. Daha sonra Rusya’ya yerleşen çift, Rusya içinde yaşayan binlerce Ukraynalının arasına karışmış ve akıcı Rusçaları sayesinde kısa süre içinde dikkat çekmeyecek şekilde yaşamaya başlamıştı. 
SBU için Tymofeyev çifti tüm kriterleri karşılıyordu. Ancak emin olmak için çift, yalan makinesi testine sokulmak için Ukrayna'nın batısındaki Lviv'e götürüldü. Testin olumlu sonuçlanmasının ardından sistemlerin monte edilmesi için kısa bir eğitim alan Tymofeyev çifti her şey bittikten sonra Rusya’ya geri döndü. Rusya'ya döndüklerinde, sınırda Federal Güvenlik Servisi (FSB) görevlileri tarafından sorguya çekildiler. Çiftin Rus pasaportları vardı, ancak doğum yerleri Ukrayna olarak belirtilmişti. Üç saatlik bir sorgulamanın ardından geçmelerine izin verildi.
Çelyabinsk'e döndükten sonra Artem bir lojistik şirketi kurdu ve bu paravan şirkette çalışması için kamyon ve kamyon şoförleri işe almaya başladı. Şoförlerin güvenilir ancak meraklı olmamaları gerekiyordu. Bu noktada işe alınacak kişilerin bilgileri SBU ile de paylaşıldı ve bu kişilerin Rus güvenlik birimleriyle bir bağlantıya sahip olup olmadığı da kontrol edildi. Ekipmanlar gelmeye başlayınca, çift Ukrayna'dan telefon ve video görüşmeleriyle yönlendirme alarak depoda 150 drone ve sekiz kabin monte etti. Tüm süreç yaklaşık 1 hafta sürdü. Bazı sistemler ve kabinlerin üstündeki kapaklar tekrar birleştirilmesi sırasında sorun çıkarmış olsa da yapılan görüşmelerde bu sorunlar kısa süre içinde çözüldü.
ŞOFÖRLER SARHOŞ OLUNCA OPERASYON AKSADI
Nisan 2023’te Ukrayna istihbaratının planladığı operasyon için her şey hazırdı. Saldırı için sembolik bir gün belirlenmiş, Rusya’nın her yıl Zafer Günü olarak kutladığı 9 Mayıs günü seçilmişti. Ancak bu noktada hiç kimsenin tahmin etmediği bir durum yaşandı. Yılın bu döneminde Rusya’da Paskalya, İşçi Bayramı ve Zafer Günü art arda geldiği için resmi tatillerde fazla alkol tüketmiş olan bazı tır şoförleri yola çıkamayacak kadar bitkin haldeydi. Ertelenen operasyon için 23-26 Mayıs tarihleri arasında düğmeye basıldı. Çatı kısımlarında drone sistemleri taşıyan 5 tır, sürücülerinin ne taşıdığından habersiz şekilde farklı zamanlarda hedeflerine doğru yola çıktı.
Kamyonlar yola çıktıktan kısa süre sonra Tymofeyev çiftini korkutan bir sorun yaşandı. Kamyonlarda taşınan kabinlerden birinin tavanı koptu ve drone sistemleri görünür hale geldi. Şoförü sakinleştirmeyi başaran Artem Tymofeyev, onu kandırmayı başardı. Neyin parçası olduğundan habersiz olan şoför, kopan parçayı bölgede bulunan bir traktör şoförünün yardımıyla onararak yola devam etti. Yolda arızalanan bir diğer tır ise bulunan yeni bir araçla değiştirildi.
BİR KAMYON BAŞARISIZ OLDU
Saldırıdan sorumlu SBU ekibi ve drone operatörleri 1 Haziran sabahı şafak vakti Kiev'deki operasyon karargahında toplandı. Kamyonların, yüklerini boşaltmak için havaalanlarının yakınındaki benzin istasyonları gibi göze çarpmayan yerlerde durması planlanmıştı. Korgeneral Vasyl Maliuk, operatörlere hedeflerini söyledi ve nereye saldırmaları gerektiğini bilmeleri için uçakların zayıf noktalarının işaretlendiği haritaları ve şemaları gösterdi. Uçakların yakıt istasyonları hedef alınacak ve verilebilecek en büyük hasar verilmeye çalışılacaktı. 
Operasyon sabahı hedefine doğru giden tırlardan biriyle iletişim kesildi. Uzun süre yapılan telefon görüşmelerinin ardından arıza giderilemedi ve şoför telefonlara cevap vermeyi bıraktı. Daha sonra yapılan tespitlerde kamyonun yandığı ve şoförün öldüğü tespit edildi. Diğer dört kamyon ise planlanan şekilde hedef üslerin yakınlarında konuşlanmıştı. Ukrayna istihbaratı tam da bu noktada düğmeye bastı ve ‘Örümcek Ağı’ operasyonu başladı.
‘Örümcek Ağı’ operasyonu sona erdiğinde Ukrayna istihbaratına göre 41 Rus uçağı vuruldu ve hasar gördü. Daha sonra konuya ilişkin konuşan bazı analistler, uydu görüntülerine dayanarak bu sayının abartılmış olduğunu öne sürdü. SBU ise rakamlarının arkasında durarak, Rusya'nın hasarlı uçakların yerine hasar görmemiş uçakları yerleştirerek analistleri yanıltmaya çalıştığını söyledi. Rus güvenlik birimleri, saldırılardan bir gün sonra Tymofeyev çiftinin saldırıdaki rolünü tespit etti. Ancak bu durum anlaşılana kadar geçen sürede çift Rusya’dan güvenli şekilde çıkmıştı. Çiftin, saldırılardan 5 gün önce kiraladıkları araçların Kazakistan sınırını geçtiği tespit edildi.
Kaynak: Milliyet