‘İşte gerçek dünya’

MELİSA VARDAL - Bulgur Palas, Türk fotoğrafçılığının önemli isimlerinden Feruz Ertürer’in 75 yılı aşan üretimine odaklanan “Baktığı Yerde Başka Bir Dünya” sergisine ev sahipliği yapıyor. Küratörlüğünü Murat Gür’ün üstlendiği sergi, sanatçının Adapazarı’nda başlayan ve İstanbul sokaklarına uzanan fotoğraf yolculuğunu izleyiciyle buluşturuyor.

Ziyaretçiyi önce Ertürer’in fotoğrafla kurduğu ilişkiyi görünür kılan biyografik bir anlatı karşılıyor. Aile arşivinden belgeler, orijinal negatifler, eski fotoğraf makineleri ve karanlık oda ekipmanları, fotoğrafın analog üretim sürecini adım adım izlenebilir hâle getiriyor.

“Işıktan görüntüye” uzanan bu bölüm, fotoğrafın yalnızca bir sonuç değil; sabır, zaman ve emekle kurulan bir süreç olduğunu hatırlatıyor. Coşkun Aral, İzzet Keribar ve İbrahim Zaman gibi usta fotoğrafçıların Ertürer üzerine kaleme aldığı metinler ve sanatçıya dair hazırlanan kısa belgesel de bu anlatıyı derinleştiriyor.

Başrol görülmeyenin 

Üst katta izleyiciyle buluşan siyah-beyaz kareler doğrudan hayatın içinden seçilmiş sahneleri bir araya getiriyor. Arnavut kaldırımlı sokaklarda yük taşıyan seyyar satıcılar, harman yerinde çalışan kadınlar, tarlada bir makinenin etrafında toplanan işçiler, bir dükkân önünde sırtında küfeyle duran küçük bir kız, sazlık kenarında oyunla iş arasında gidip gelen çocuklar… Ertürer’in kadrajı, Türkiye’nin hem kırsal hem de kentsel yaşamına dair geniş insan manzaralarını görünür kılıyor. Bu karelerde yalnızca bir an değil, bir yaşam biçimi, bir üretim ilişkisi ve bir toplumsal hafıza kayda geçiyor.

Merkezde olmayanı görünür kılan Ertürer, gündelik hayatın sıradan figürleri olan isimsiz insanları, emekçileri fotoğrafların ana öznesi hâline getiriyor. Onun fotoğraflarında başrolü ne büyük anlatılar ne de temsil edilmiş figürler üstleniyor aksine, hayatın akışı içinde çoğu zaman fark edilmeyen insanlar kadrajın merkezine yerleşiyor. Sergiyi gezen bir ziyaretçinin deftere düştüğü not da bunu destekliyor: “İşte gerçek bir dünya, etkileyici”. Bugün 90 yaşındaki Feruz Ertürer’in “Baktığı Yerde Başka Bir Dünya” adlı retrospektifi, 16 Ağustos’a dek Bulgur Palas’ta ziyarete açık.

İstanbul’un dönüşümü

Sergi, Feruz Ertürer’in Adapazarı’nda başlayan yolculuğunu izleyerek tarım emekçilerinden sokak satıcılarına, çocuklardan işçilere, kentte tutunmaya çalışan insanlardan kırsalda üretim yapan kadınlara uzanan geniş bir toplumsal panorama sunuyor. İstanbul’a uzanan karelerde ise kentin dönüşümü belirginleşiyor. Köprü üzerinde çalışan gençler, arka planda yükselen siluetler, kamusal alanı paylaşan kalabalıklar… Bu görüntüler bir yandan modernleşen kentin izlerini taşırken diğer yandan gündelik hayatın sürekliliğini ve değişmeyen ritmini hatırlatıyor.

Kaynak: Milliyet