İran’da kültürel miras ağır hasar altında

KÜLTÜR SANAT SERVİSİ - ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında ülkedeki kültürel miras alanlarında oluşan hasara dair bilanço genişlemeye devam ediyor. İran Kültürel Miras yetkililerinin son açıklamalarına göre, zarar gören tarihî ve kültürel alanların sayısı 114’e ulaştı. Hasarın özellikle Tahran ve İsfahan başta olmak üzere Loristan, Buşehr ve İlam gibi farklı bölgelere yayıldığı bildiriliyor.

Başkent Tahran’da, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Golestan Sarayı’nda şok dalgaları nedeniyle ciddi hasar meydana geldi. Sarayın farklı bölümlerinde pencerelerin yerinden çıktığı, aynalı salon başta olmak üzere iç mekânlardaki ince mozaik ve süslemelerin parçalandığı, bazı tavan bölümlerinde çökmeler yaşandığı açıklandı. Aynı kentte bulunan Sa’dabad Kompleksi de saldırılardan etkilendi. Kompleks içindeki 19. yüzyıl Sa’dabad Sarayı başta olmak üzere bazı yapılarda tavan çökmeleri, iç mekânlarda moloz birikimi ve dekoratif unsurlarda kırılmalar tespit edildi. Saldırı öncesinde eserlerin bir kısmının güvenli alanlara taşındığı aktarıldı. Tahran’da ayrıca Büyük Çarşı ve eski Senato binasının da hasar gördüğü bildirildi.

ABD ve İsrail saldırıları sonucu zarar gören UNESCO Dünya Mirası listesindeki Golestan Sarayı’ndaki bir oyma heykel.

Arkeolojik alanlara tehdit 

İsfahan’da hasar, kentin farklı tarihî yapılarında yoğunlaştı. UNESCO listesinde yer alan Çehel Sotun Sarayı’nda patlamaların etkisiyle duvar resimlerinde çatlaklar oluştu, çini kaplamalar döküldü ve aynalı yüzeyler kırıldı. Aynı kentte bulunan Mescid-i Cuma’da turkuaz çinilerin zarar gördüğü, Ali Kapu Sarayı’nda çinilerinde ve pencerelerde hasar oluştuğu bildirildi. Nakş-ı Cihan Meydanı çevresinde de saldırı sonrası yoğun duman yükseldiği ve bazı yapıların etkilendiği kaydedildi. Son günlerde yayınlanan yerel raporlara gör yıkım yalnızca bu yapılarla sınırlı kalmayarak Aşraf Salonu, Rakebkhaneh (İran Süsleme Sanatları Müzesi) ve Jobbehkhaneh (İsfahan Çağdaş Sanat Müzesi) gibi pek çok tarihî yapının da saldırılardan etkilendiğini ortaya koydu. Senendec’te yer alan 19. yüzyıla ait Salar Saeed ve Safevi dönemine uzanan Asef Vaziri konaklarında kapı ve vitray pencerelerde hasar meydana geldi. Lorestan’da bulunan Falak-ol-Aflak Kalesi’nin çevresi hedef alınan saldırılarda hasar gördü. Yaklaşık bin 800 yıllık kalenin ana yapısının korunduğu ancak çevresindeki alanlar ile arkeoloji ve antropoloji müzelerinin etkilendiği ve bazı personelin yaralandığı açıklandı. Aynı bölgede yer alan Hürremabad Vadisi’nin arkeolojik açıdan önemli alanlarının da risk altında olduğu ifade edildi. Buşehr’deki tarihî Siraf Limanı’nda bulunan bazı yapılar ile İlam’daki arkeoloji müzesinde de hasar tespit edildi.

UNESCO’nun uyarıları işe yaramadı

ABD ve İsrail’in saldırılarının başladığı ilk günlerde UNESCO, Orta Doğu’da gerilimin tırmanmasından duyduğu kaygıyı dile getiren bir açıklama yapmış ve açıklamada bölgedeki kültürel miras alanlarının zarar görme riski taşıdığını vurgulayarak olası tahribatı önlemek amacıyla Dünya Mirası Listesi’nde yer alan alanların, ulusal öneme sahip kültürel varlıkların coğrafi koordinatlarının ilgili tüm taraflarla paylaşıldığı belirtilmişti. Ancak son gelişmeler bu önlemlerin sahada karşılık bulmadığını ortaya koydu. UNESCO geçen hafta yaptığı değerlendirmede İran’da en az dört Dünya Mirası alanının çatışmalardan etkilendiğini ifade etti.

Kaynak: Milliyet