Piri Paşa Hamamı sanatla hayata döndü

SERAY ŞAHİNLER İSTANBUL – Beyoğlu Hasköy’de Osmanlı’dan günümüze ulaşan nadir yapılardan biri daha hayata döndü… Kanuni dönemine tarihlenen, Osmanlı mimarisinin özel örneklerinden Piri Paşa Hamamı, Demsa Group tarafından restore edilerek bir sanat alanına dönüştü. Tarihi yapı, Erkan Doğanay’ın küratörlüğünde gerçekleşen “içimdeki sessizlik” sergisiyle kapılarını açtı. 

Kaderine terk edildi

Piri Paşa Hamamı, 300 yıl boyunca hamam olarak kullanılmış. ‘90’lı yıllarda ise farklı amaçlarla hizmet verince zamanla kaderine terk edilerek harabeye dönüşmüş. Hemen yanında yer alan, Demsa Group tarafından Zaha Hadid’e tasarlatılan çağdaş sanat müzesi projesine dahil edilerek kiralanan arazi, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün koyduğu şerhle yalnızca sanat faaliyetlerinde kullanılmak üzere yeniden hayata döndürülmüş. 

Sessizliğin sesi

Hamamın ilk sergisi “içimdeki sessizlik”, Ahmet Yeşil’den Devabil Kara’ya, Seyhun Topuz’dan Safa Şahin’e, Bubi’den Monica Bulanda’ya, Selma Gürbüz’den Yusuf Ağım’a farklı kuşaklardan ve yaklaşımlardan sanatçıları tarihin ve bugünün atmosferinde buluşturuyor. Hazırlıklar devam ederken hayatını kaybeden sanatçı Mustafa Horasan’ın anısına onun işiyle açılıyor sergi. Bireyden topluma, doğadan mimariye, geri dönüşümden dijitale kadar pek çok konu, çağrısını tarihin derinliklerinden ama bugünün dilinden yapıyor. 

Evliya Çelebi de kaydetmiş

Kaynaklarda Hamam-ı Cedid adıyla da anılan Piri Paşa Hamamı, Osmanlı dönemine ve 16. YY’a tarihleniyor. Yapının tarihsel varlığının sonraki yüzyıllarda da sürdüğünü gösteren önemli kayıtlardan biri 1766 tarihli İstanbul vakıf Hamamları defteri. Bu belgede yapı açık biçimde “Hasköy’de Pîrî Paşa Hamamı” olarak kayıtlı olan yapı, Pîrî Paşa Vakfı ile ilişkilendirilmiş. Evliya Çelebi’nin İstanbul hamamlarını sıraladığı metinde de Hasköy çevresinde “Pîrlere Pîrî Paşa hammâmı” ifadesine rastlanması, yapının İstanbul’un gündelik yaşamındaki tarihsel yerini işaret eden bir başka kayıt.

Rilke’den ilhamla

Sergiye adını veren “içimdeki sessizlik” atfı şair Rainer Maria Rilke’nin bir dizesine gönderme yapıyor. Bu, insanın kendi içindeki sessizliğe bakışıyla beraber mekânla da özdeşleşen bir başlık. Çünkü Rilke’nin dizeleri içinde bulunduğu hamamla birleştiğinde mimari de ona aynı tepkiyi veriyor. Yapı da aslında tarihsel sürecin sessizliğini temsil ediyor. “içimdeki sessizlik” sergisi kasım sonuna kadar ziyaret edilebilir. 

Kaynak: Milliyet