Bilim dünyasında yeni keşif: Atomdan 100 milyar kat küçük ölçekte sinyal tespit edildi

İsviçre-Fransa sınırında faaliyet gösteren Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’ndeki (CERN) Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), fizik dünyasında yeni bir keşfe sahne oldu. Cambridge Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırmada, atomdan 100 milyar kat daha küçük ölçekteki parçacık etkileşimlerine ilişkin ilk sinyaller tespit edildi.

Fizikçilerin “zepteevren” adını verdiği bu ölçeğin incelenmesiyle, evrenin temel yapı taşları ve işleyişine ilişkin mevcut teorilerin ötesine geçilmesi hedefleniyor. Araştırmacılar, elde edilen bulguların henüz keşfedilmemiş parçacıkların davranışlarına ilişkin önemli ipuçları sunabileceğini değerlendiriyor.

KARANLIK MADDE İÇİN GÜZELLİK KUARKI İNCELENDİ

BBC’de yer alan habere göre; evrenin büyük bölümünü oluşturduğu düşünülen ancak doğrudan gözlemlenemeyen karanlık madde, çevresindeki maddeler üzerindeki kütle çekim etkisi sayesinde araştırılıyor.

Çalışmada, LHC’de yüksek enerjili çarpışmalar sonucunda ortaya çıkan ve “güzellik kuarkı” olarak bilinen atom altı parçacıklar mercek altına alındı. Saniyenin trilyonda birinden daha kısa süre varlığını sürdüren bu parçacıkların, metrenin milyarda birinin trilyonda biri büyüklüğündeki mesafelerde gerçekleşen etkileşimleri incelendi.

Araştırmanın veri analizini yöneten Cambridge Üniversitesinden Dr. Harry Cliff, bu ölçekteki parçacıkların karanlık maddeye ilişkin izlerin belirlenmesinde daha hassas sonuçlar sağlayabileceğini ifade etti.

Cliff, “Zepteevrenin kapısını çalıyoruz. Bu mikro dünyadaki hareketlilik, yeni parçacıkların davranışlarını gözlemlememize imkan tanıyor. Artık içeri girip orada hangi yeni parçacıkların beklediğini keşfetmek istiyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

DEDEKTÖRÜN KAPASİTESİ 10 KAT ARTIRILACAK

Araştırmanın devamı için uluslararası iş birliği kapsamında önemli bir teknik güncelleme planlanıyor. Projede yer alan 28 ülke, dedektörün kapasitesini 10 kat artırması öngörülen 150 milyon sterlinlik yatırım üzerinde anlaşmaya vardı.

Ancak İngiltere Araştırma ve Yenilik Kurumunun (UKRI) geçen yıl projeye yönelik finansman desteğini çekme kararı, güncelleme çalışmalarının geleceğine ilişkin soru işaretlerine yol açtı. Kurumun yaz aylarında Jodrell Bank Lovell teleskobu da dahil olmak üzere parçacık fiziği ve astronomi alanındaki başka projelerde de bütçe kesintisine gittiği belirtildi.

İNGİLTERE’NİN BİLİMSEL KATILIMI RİSKE GİRDİ

Uluslararası LHCb iş birliğini yöneten Profesör Tim Gershon, finansman kesintilerinin İngiltere’nin araştırmadaki etkin rolünü tehlikeye attığını belirtti. Gershon, ülkenin gelecekte gerçekleştirilecek önemli bilimsel keşiflerin dışında kalabileceği uyarısında bulundu.

Fizikçi Profesör Brian Cox da bütçe kesintilerine tepki göstererek, İngiltere’nin bilimsel alandaki öncü konumundan vazgeçmesinin ülkenin uluslararası itibarına zarar verebileceğini ifade etti.

Kaynak: Ensonhaber