Asıl engel ön yargılar

MÜJDE IŞIL – Küçükken geçirdiği trafik kazasında görme yetisini kaybeden Ali Caner Alpaslan, görme engelli bireylerin müzik eğitiminde karşılaştığı kısıtları ortadan kaldırmak amacıyla 2018’de dijital nota kütüphanesi Engelsiz Nota’yı kurdu. Engelsiz Nota, Sabancı Vakfı’nın 17. Sezon Fark Yaratanlar programı seçilenlerindendi. Engelsiz Nota, bugün 11 bine yakın erişilebilir notaya ev sahipliği yapıyor; kurulduğunda mesleki müzik eğitimi almış görme engelli sayısı 100 iken bugün 350 görme engelli üye var. Engelsiz Nota, görme engelli olmayan müzisyenlere, görme engelliler için nota okutmuyor, notaları bilgisayar ortamında yazdırıyor. Bilgisayar ortamında yazılan notalar, saniyeler içinde hatasız olarak görme engellilerin özel ekranlarında okuyabildikleri ya da özel yazıcılarıyla çıktı alabildikleri dosyalara dönüştürülebiliyor. Böylece, bir kez emek harcanarak dijital ortama aktarılan bir notadan, bilgisayarlar var oldukça dünyanın her köşesinden binlerce görme engelli birey yararlanabiliyor.

Ücretsiz erişim imkânı

Engelsiz Nota, oluşturulan bu dijital dosyaların barındırıldığı çevrimiçi bir nota kütüphanesi. Yüzde 40 ve üzeri görme engelli olduğunu belgeleyen herkes, Engelsiz Nota’ya üye olup  ücretsiz yararlanabiliyor. 

Ali Caner Alpaslan günümüzde müzikle ilgilenen, ilgilenmek isteyen görme engellilerin karşılaştığı zorlukları anlatırken “Birincisi, görme engelli olmayan müzisyenlerle aynı anda notalara erişememesi. Görme engelli bir birey, kendisine verilen bir notaya, akranlarıyla aynı anda ulaşamadığında bu durum, müzik eğitmenleri ya da orkestra, koro şefleri tarafından görme engelli bireyler nota okuyamıyormuş gibi anlaşılıyor. Bu ön yargının sonucunda görme engelli bireyler sanatlarını icra edecekleri ortamlara kabulde önce ön yargıları aşmak zorunda kalıyor. Bir diğer zorluk, müzik eğitimcileri görme engelli bireylere nasıl müzik eğitimi vereceğinden, müzisyenler görme engelli bireylerle nasıl çalışabileceğinden emin olmaması. Böylelikle ortaya bir ikilem çıkıyor: Toplumun bir kısmı, görme engellilerin görmemeleri sebebiyle kulaklarının daha iyi duyduğuna, bu sebeple de müzik alanında gören bireylere göre daha başarılı olacaklarına inanırken diğer kısmı görme engelli oldukları için müzik alanında görenler kadar başarılı olamayacaklarına inanıyor” diyor. 

Asıl zorluğun ön yargılar olduğuna dikkat çeken Alpaslan, Engelsiz Nota’nın, nota erişilebilirliğinin ancak yüzde 1’ini karşılayabildiğini söylüyor. Alpaslan, “Görme engellilerin müzik yaşamlarında karşılaştıkları ön yargıları ortadan kaldırmak uzun ve zorlu bir süreç” diyor. 

‘Gelecek yapay zekâ’ 

Ali Caner Alpaslan geleceği yapay zekâda görüyor. “Dün ‘yapay zekâ görme engellilere de nota okumalı’ diyorduk, bugün yavaş yavaş bu yönde adımlar atıldığını görüyoruz. Belki yarın, herkesle aynı anda, aynı notaya erişebilme hayali, yapay zekâ sayesinde gerçek olacak. Umarım o gün geldiğinde, kaynak erişilebilirliği sorununun ortadan kalktığı gibi insanların da ön yargıları ortadan kalkar. Ama o gün gelene dek o günün gelmesi için notaları erişilebilir hâle getirmeye ve ön yargılarla mücadele etmeye devam edeceğim” diyor.

Kaynak: Milliyet