AİHM Cumhuriyet’in sorularını yanıtladı: Bekleyen her 10 başvurudan 4’ü Türkiye hakkında

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), gazetemiz Cumhuriyet’in Türkiye’ye ilişkin başvuru ve hak ihlali verileri hakkındaki sorularını yanıtladı.

AİHM’nin açıkladığı veriler, Türkiye’nin hem 2025’te incelemeye alınan başvurularda hem de Mahkeme önünde sonuçlandırılmayı bekleyen başvurularda ülkeler arasında açık ara ilk sırada yer aldığını ortaya koydu.

6 YILDIR İLK SIRADA

AİHM verilerine göre 2025’te Türkiye hakkında 6 bin 743 başvuru incelemeye alındı. Türkiye’yi 3 bin 303 başvuruyla Polonya, 2 bin 421 ile İtalya, 2 bin 299 ile Ukrayna ve bin 962 ile Romanya izledi. Böylece Türkiye hakkında incelemeye alınan başvuru sayısı ikinci sıradaki Polonya’nın iki katını aştı. Listenin sonunda ise 4 başvuruyla Lihtenştayn, 8 ile Andorra, 11 ile Monako, 14 ile İzlanda ve 15 ile San Marino yer aldı.

Türkiye, 2020’den bu yana açıklanan verilerin tamamında ilk sırada yer aldı. AİHM genelinde de incelemeye alınan başvuru sayısı 2024’te 28 bin 800 iken 2025’te 31 bin 800’e yükseldi. Mahkeme, bu artışta özellikle Türkiye, Polonya ve İtalya hakkındaki başvuruların etkisine dikkat çekti.

74 KARARIN 66’SINDA İHLAL

Mahkeme, 2025 yılında Türkiye hakkında yapılan toplam 9 bin 865 başvuruyu sonuçlandırdığını kaydetti. Bunların 6 bin 302’si kabul edilemez bulundu veya dava listesinden düşürüldü. Kalan 3 bin 563 başvuru hakkında hüküm verildi. Birden fazla başvuru birlikte incelenebildiği için bu başvurular 74 kararda ele alındı. AİHM, 74 kararın 66’sında en az bir hak ihlali tespit edildiğini; bu kararların toplam 3 bin 552 başvuruyu kapsadığını belirtti.

EN FAZLA İHLAL ADİL YARGILANMA HAKKINDA

2025 yılı ihlal istatistiklerinde Türkiye hakkında en fazla ihlal tespiti adil yargılanma hakkına ilişkin oldu. AİHM, 24 kararda adil yargılanma hakkının, 21 kararda ise kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Yargılamaların uzunluğu ve etkili başvuru hakkı bakımından 8’er, ayrımcılık yasağı bakımından 5, ifade özgürlüğü bakımından 3 kararda ihlal tespiti yapıldığı aktarıldı. Mülkiyet hakkına ilişkin 2 kararda ihlal ile Sözleşme’nin diğer maddeleri kapsamında 2 kararda ihlalin de kayıtlara geçtiği ifade edildi.

BEKLEYEN HER 10 BAŞVURUDAN 4’Ü TÜRKİYE HAKKINDA

AİHM’in 30 Haziran 2026 tarihli verileri ise Mahkeme önündeki toplam 56 bin 500 başvurunun 22 bin 600’ünün Türkiye hakkında olduğunu gösterdi. Böylece Türkiye, sonuçlandırılmayı bekleyen başvuruların yüzde 40’ını tek başına oluşturdu. Türkiye’yi 6 bin 650 başvuru ve yüzde 11,8’lik payla Rusya, 3 bin 700 ve yüzde 6,5 ile Polonya, 3 bin 400 ve yüzde 6 ile Ukrayna, 2 bin 800 ve yüzde 5 ile İtalya izledi. Türkiye hakkında bekleyen başvuru sayısı, ikinci sıradaki Rusya’nın yaklaşık 3,4 katına ulaştı.

AİHM’nin Cumhuriyet’e verdiği bilgiye göre Türkiye hakkında sonuçlandırılmayı bekleyen başvuruların yaklaşık yüzde 85’i, 15 Temmuz 2016’dan sonra ilan edilen olağanüstü halden kaynaklanan konularla ilgili. Bu dosyaların; tutuklamaların hukuka uygunluğu, kötü muamele iddiaları, kamu görevinden ihraçlar, tutukluluk koşulları, ceza yargılamalarının adilliği, “kanunsuz ceza olmaz” ilkesi ve mülkiyete ilişkin meseleleri kapsadığı ifade edildi.