‘Kürk Mantolu Madonna’ ile bugünden karşılaşmalar
Alman sanatçı Robert Janitz, tersten portreler serisinde bu kez “Kürk Mantolu Madonna”dan ilham aldı. İstanbul’da açılan sergi Raif Efendi ve Maria Puder’in aşkına görünmezin ardından bakıyor

Seray Şahinler – Sabahattin Ali’nin tüm zamanların en çok okunan eserlerinden olan “Kürk Mantolu Madonna”sı, yayımlandığı günden beri edebiyat hafızasındaki yerini korudu. Aradan geçen yıllara rağmen Raif Efendi’nin iç dünyası, Maria Puder’in varlığı ve ikisi arasındaki kırılgan ilişki, okurun üzerindeki etkisini yitirmiyor. Romanın ölümsüzlüğü, yalnızca anlattığı aşk hikâyesinden değil insanın yalnızlığına, karmaşık ruh hâllerine, kendini ifade etme güçlüğüne, başkalarını tanıma arzusuna ve görünmeyen iç dünyasına dokunabilmesinden kaynaklanıyor.

Portreyle yeniden karşılaşma
Hikâye yalnızca edebiyata değil sanatın birçok dalına ilham olmaya devam ediyor. Bu kez Alman sanatçı Robert Janitz, “Kürk Mantolu Madonna”dan ilham aldı ve aynı adlı sergisiyle İstanbullu sanatseverlerle buluştu. Sevil Dolmacı Gallery tarafından gerçekleşen sergi, Villa İpranosyan’da ziyarete açıldı.
Raif Efendi’nin bir portre aracılığıyla başlayan içsel yolculuğunu çıkış noktası alan Janitz, portre geleneğini tersine çevirerek izleyiciyi yüzün, bakışın ve kimliğin görünmediği bir karşılaşmaya davet ediyor. Böylece romanın edebiyattaki etkisi, resim aracılığıyla yeni bir ifade alanı buluyor.
15 yıl önce okumuş
Sanatçının bu sergiden çok önce başladığı tersten portreler serisi, zamanla kendisi için daha duygusal hâle gelmiş. Janitz, 2021’de yine aynı galeride gerçekleşen kişisel sergisinden sonra İstanbul’la daha yakın bir bağ kurmuş. “Kürk Mantolu Madonna” ile tanışıklığı 15 yıl önce başlayan sanatçının Raif Efendi ile bağı da zamanla derinleşince kitabı bu kez Penguin Classics baskısıyla yeniden okumuş.
Janitz sergideki portrelerde yüzü geri plana iterken figürü saç, duruş ve yüzey üzerinden yeniden kurguluyor. Uzun ve tekrarlayan fırça hareketleriyle oluşturulan saçlar, kimi zaman ışığı taşıyan, kimi zaman figürü örten yoğun bir resimsel yüzeye dönüşüyor. Yüzün yokluğunda izleyicinin figürle kurduğu ilişki de değişiyor; karşımızdaki kişinin kim olduğundan çok, neye baktığı ve bakışının bizi nereye yönelttiği soruları öne çıkıyor.
‘Diziye uyarlanmamalı’
Robert Janitz, son günlerde gündeme gelen dizi uyarlamasını ise yanlış bulduğunu söylüyor ve ekliyor: “Biz romanda, o resmi, Puder’in tablosunu hiçbir zaman görmüyoruz. O yüzden bu romanın diziye uyarlanmasını yanlış buluyorum.” Romanın bir ayağının Berlin’de geçmesiyle birlikte iki ülke arasındaki geçişkenliğe de dikkat çekiyor sanatçı. 1985’teki farklı bir ülkeye taşınan ve kariyeri boyunca farklı ülkelerde üretim yapan Janitz, Raif Efendi’nin arayışları ve kırılganlığıyla da daha yakın bağ kuruyor.
Kaynak: Milliyet