‘Anadolu’nun izleri toprağın üzerinde’
Kanadalı sanatçı Edward Burtynsky, Anadolu’nun peyzajlarını fotoğrafladığı özel seçkisiyle COP31’de yer aldı. Sanatçı, “Anadolu’da beni en çok etkileyen şey, zamanın ve jeolojik süreçlerin izlerinin toprak üzerinde ne kadar görünür olduğuydu” diyor.

SERAY ŞAHİNLER / İSTANBUL – Antalya’da gerçekleşen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’de iklim krizine sanatla dikkat çeken projelerden biri Kanadalı Edward Burtynsky imzalı çarpıcı fotoğraflardı. Borusan Holding tarafından küratörlüğünü Borusan Contemporary Direktörü Dr. Kumru Eren’in üstlendiği özel seçki Akra Antalya’da ziyaretçilerle buluştu. Borusan Çağdaş Sanat Koleksiyonu siparişi ile TEMA Vakfı iş birliğiyle üretilen ve Anadolu coğrafyasındaki tahribatı gözler önüne seren “Erozyon” serisi ise serginin en etkileyici kareleriydi. Detayları sanatçıdan dinledik:
■ Fotoğraflarınızda insan eliyle dönüştürülmüş coğrafyaların izlerini sürerken ne tür sorgulamalar yapıyorsunuz?
Bütün bunların gezegenimizin geleceği ve kızlarımın, onların çocuklarının miras alacağı dünya açısından ne anlama geldiğine dair pek çok düşünceyle baş başa kalıyorum. Olumlu yönde bir değişimin başlaması için gereken küresel siyasi iradenin ne zaman nihayet harekete geçeceğini sık sık düşünüyorum. İnsanlığın ve endüstriyel ilerlemenin yarattığı sorunların birçoğunu, hatta belki de tamamını çözebilecek tüm araçlara, kaynaklara ve yaratıcılığa sahibiz. Artık mesele, gerçekten çok geç olmadan bunları hayata geçirmekten ibaret.

■ “Erozyon” serinizde Anadolu’nun peyzajlarını havadan fotoğrafladınız. Türkiye’nin doğal çevresine ilişkin gözlemlediğiniz en çarpıcı olan neydi?
Anadolu’da beni en çok etkileyen zamanın ve jeolojik süreçlerin izlerinin toprak üzerinde ne kadar görünür olduğuydu. Türkiye’nin coğrafyası olağanüstü bir karşıtlık sunuyor: Binlerce yıl boyunca şekillenmiş doğal jeolojik oluşumlar; toprak bozulması, çölleşme ve geniş ölçekli insan müdahaleleriyle gerçekleştirilen arazi dönüşümü gibi günümüzün çevresel baskılarıyla yan yana var oluyor.
Nallıhan gibi yerlerde teraslama, eğime dik sürüm ve yeniden ağaçlandırma gibi insan eliyle gerçekleştirilen erozyon kontrol önlemleri, yeryüzüne yeni geometriler kazıyor. Ancak bütün bu görsel soyutlamaya rağmen, coğrafi ve ekolojik gerçekliğe ilişkin kesin kanıtları da içinde barındırmaya devam ediyor.
■ Toprağın hafızasına tanıklık etmek size nasıl hissettirdi?
Toprağın ham güzelliğine duyduğum hayranlık ile kırılganlığına ilişkin derin bir kaygıyı bir araya getiren güçlü duygular uyandırdı. Bu deneyim, Dünya’nın tarihine ait sayfaların gerçek zamanlı olarak çevrilişini okumak gibiydi.
Fotoğraf görsel bir manifesto
■ Sizce fotoğrafçılık, iklim krizini belgelemekten daha ileri bir rol üstlenebilir mi?
Fotoğrafçılığın bu konuda bir rol üstlenebileceğine kesinlikle inanıyorum. Bana göre fotoğraf, edilgen bir belgeleme faaliyetinin çok ötesine geçiyor; bir arşiv, görsel bir manifesto ve düşünmeye sevk eden bir katalizör işlevi görüyor. Kendi fotoğraf çalışmalarımda, bu tartışmalara ve düşünsel sorgulamalara açılan kapının “güzellik” olmasını tercih ediyorum.
Kaynak: Milliyet