Türkiye’nin uzay projelerine 3 yılda 20 milyar liralık kaynak: Ay’a iniş için 2027 hedefi

Türkiye, uzay ve havacılık alanında teknolojik bağımsızlığını güçlendirmek ve uluslararası rekabette daha etkin bir konuma ulaşmak amacıyla yeni dönem çalışmalarına hazırlanıyor.

Türkiye Uzay Ajansının 2027 yılı bütçe teklifinde yer alan hedefler, önümüzdeki üç yılda yerli uzay teknolojilerinden Ay araştırmalarına, uzaya erişim altyapısından ileri itki sistemlerine kadar geniş bir alanda çalışmaların sürdürüleceğini ortaya koyuyor.

2027-2029 döneminde Ajans için öngörülen toplam kaynak 20 milyar lirayı aşacak. Bu bütçeyle bilimsel araştırmaların desteklenmesi, yerli sistemlerin geliştirilmesi, nitelikli insan kaynağının artırılması ve Türkiye’nin uzay teknolojilerinde dışa bağımlılığının azaltılması amaçlanıyor.

ÜÇ YILLIK BÜTÇE 20 MİLYAR LİRAYI AŞACAK

Türkiye Uzay Ajansının önümüzdeki üç yıllık bütçesinin kademeli olarak artırılması planlanıyor. Bütçe teklifinde 2027 yılı için 5 milyar 880 milyon 735 bin lira, 2028 yılı için 6 milyar 746 milyon 34 bin lira, 2029 yılı için ise 7 milyar 391 milyon 339 bin lira kaynak öngörülüyor.

Böylece üç yıllık dönemde TUA’ya tahsis edilmesi planlanan toplam bütçe 20 milyar 18 milyon 108 bin liraya ulaşacak.

Kaynağın 19 milyar 991 milyon 250 bin liralık bölümünün Uzay ve Havacılık Programı’na, 26 milyon 858 bin lirasının ise Yönetim ve Destek Programı’na ayrılması planlanıyor.

Uzay ve Havacılık Programı kapsamında araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin yanı sıra yenilikçi projelerin ve yüksek teknoloji girişimciliğinin desteklenmesi öncelikler arasında bulunuyor. Uzay araçları, sistemleri ve alt bileşenlerinin Türkiye’de tasarlanması, üretilmesi, bütünleştirilmesi ve test edilmesine yönelik altyapının güçlendirilmesi de hedefleniyor.

Astronomi ve uzay bilimleri alanındaki araştırmaların, gözlem ve ölçüm sistemlerinin geliştirilmesinin ve uzayın keşfine yönelik bilimsel çalışmaların da bu bütçeyle desteklenmesi öngörülüyor.

AY’A SERT İNİŞ İÇİN 2027 YILI HEDEF GÖSTERİLDİ

Milli Uzay Programı’nın önemli başlıklarından biri olan Ay Araştırma Programı kapsamında, Türkiye’nin Ay’a ulaşma hedefi doğrultusunda çalışmalar devam ediyor.

TÜBİTAK UZAY yürütücülüğünde geliştirilen Ay Uzay Aracı’nın 2027 yılında fırlatılması planlanıyor. Görev kapsamında öncelikle Ay yörüngesinde bilimsel araştırmalar gerçekleştirilmesi, ardından yerli hibrit itki sisteminin kullanılmasıyla aracın kontrollü manevralar eşliğinde Ay yüzeyine ulaştırılması hedefleniyor.

Ay’a Sert İniş projesi, Türkiye’nin derin uzay araştırmalarında deneyim kazanması ve yerli uzay teknolojilerinin geliştirilmesi açısından stratejik önem taşıyor. Projenin hedeflenen takvimde tamamlanmasıyla Türkiye’nin uzay araştırmalarındaki teknik kapasitesinin daha ileri seviyeye taşınması amaçlanıyor.

SOMALİ’DE UZAY LİMANI İNŞA EDİLİYOR

Türkiye’nin uzay alanındaki bağımsızlığını artırmaya yönelik hedeflerden biri de uzaya erişim kapasitesinin geliştirilmesi olarak öne çıkıyor.

Bu kapsamda yerli roket teknolojilerinin ilerletilmesi ve Türkiye’nin kendi uydularını kendi fırlatma sistemleriyle uzaya gönderebilmesini sağlayacak altyapının oluşturulması amaçlanıyor.

Uzaya erişim ve uzay limanı hedefi doğrultusunda Somali’de uzay limanı inşa çalışmaları yürütülüyor. Projenin tamamlanmasıyla Türkiye’nin uydu fırlatma faaliyetlerinde dışa bağımlılığının azaltılması ve uluslararası fırlatma hizmetleri sunabilecek bir kapasiteye ulaşılması hedefleniyor.

Söz konusu altyapının yalnızca Türkiye’nin uydu projelerine değil, uluslararası alandaki fırlatma taleplerine de hizmet vermesi planlanıyor.

DERİN UZAY GÖREVLERİ İÇİN FÜZYON TEKNOLOJİSİ GELİŞTİRİLECEK

TUA’nın 2027-2029 dönemi performans hedeflerinde dikkat çeken başlıklardan biri de derin uzay araştırmalarında kullanılabilecek yeni nesil itki sistemleri için füzyon teknolojisine yönelik araştırma ve geliştirme altyapısı oldu.

Uzay Destek Sistemleri Uygulama ve Araştırma Merkezi (UZDES) adıyla kurulması planlanan merkezin, ileri itki teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütmesi öngörülüyor.

Bütçe teklifinde merkezin tamamlanma oranının 2027’de yüzde 60’a, 2028’de yüzde 80’e ve 2029’da yüzde 100’e çıkarılması hedefleniyor.

Füzyon teknolojisi üzerinde yürütülecek çalışmaların, gelecekte daha uzun mesafeli uzay görevlerinde kullanılabilecek alternatif itki sistemlerinin geliştirilmesine bilimsel ve teknolojik katkı sağlaması amaçlanıyor.

UZAY HAVASINI İZLEYECEK YENİ MERKEZ KURULACAK

Ajansın performans programında yer alan bir diğer proje ise uzay havasındaki değişimleri takip etmek ve bu değişimlerin olası etkilerini modellemek amacıyla kurulacak Uzay Havası Uygulama Merkezi oldu.

Güneş kaynaklı faaliyetler ve uzay ortamındaki değişimler, uydu sistemleri, haberleşme altyapıları ve navigasyon teknolojileri üzerinde etkili olabiliyor. Bu nedenle uzay havasının izlenmesi ve olası risklerin önceden değerlendirilmesi, uzay teknolojilerinin güvenli kullanımı açısından önem taşıyor.

Merkezin tamamlanma oranının 2027 yılında yüzde 10, 2028’de yüzde 20 ve 2029’da yüzde 40 seviyesine ulaştırılması planlanıyor.

MİLLİ UZAY PROGRAMI’NDA ÇOK YÖNLÜ HEDEFLER

Türkiye Uzay Ajansının üç yıllık çalışma döneminde Ay araştırmalarının yanı sıra yerli uydu geliştirme, bölgesel konumlama ve zamanlama sistemi, uzaya bağımsız erişim ve uzay limanı gibi Milli Uzay Programı hedeflerine yönelik faaliyetlerini sürdürmesi bekleniyor.

Bu çalışmalarla Türkiye’nin yalnızca uydu teknolojilerinde değil, uzay araçlarının geliştirilmesi, fırlatma sistemleri, bilimsel araştırmalar ve ileri teknoloji altyapılarında da kendi imkanlarını artırması amaçlanıyor.

2027-2029 dönemi için hazırlanan bütçe ve performans hedefleri, Türkiye’nin uzay çalışmalarında daha kapsamlı projelere yöneldiğini ve uzun vadeli teknolojik altyapı yatırımlarına ağırlık vereceğini gösteriyor.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)

Kaynak: Ensonhaber