Tarihin etkin isimlerinden Prof. İlber Ortaylı hayatını kaybetti ‘Mühim olan ömrü verimli kılmak’

Türkiye’nin düşünce ve entelektüel tarihinin en önemli isimlerinden tarihçi-yazar, aydın İlber Ortaylı vefat etti. Bir süredir sağlık sorunları nedeniyle tedavi gören 78 yaşındaki Ortaylı, dün İstanbul’daki Koç Üniversitesi Hastanesi’nde hayata veda etti. Ortaylı, geçen perşembe günü rahatsızlıklarının tekrar nüksetmesinin ardından Koç Üniversitesi Hastanesi’ne yatırılmıştı. Bir süre bilinci açık devam eden tedavisinin ardından yoğun bakıma alınan ünlü tarihçi, pazar günü itibarıyla da entübe edilmişti. Vefat haberini Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, “Türkiye büyük bir değerini, bir tarih dâhisini yitirdi. Ülkemizin yetiştirdiği en müstesna değerlerden, kıymetli hocamız Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefatını büyük bir üzüntüyle öğrendim. Hocamıza Allah’tan rahmet; ailesine, öğrencilerine ve aziz milletimize başsağlığı diliyorum. Mekânı cennet, makamı âli olsun. Başımız sağ olsun” sözleriyle duyurdu.

Eşsiz bir entelektüel

Ortaylı’nın vefatı tüm Türkiye’yi yasa boğdu. Türkiye sadece bir tarihçiyi değil hayatın her alanında öğütleri ve öğretileriyle öncü rol oynayan büyük bir entelektüelini kaybetti. 21 Mayıs 1947’de Avusturya’nın Bregenz şehrinde, Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen İlber Ortaylı, 2 yaşındayken ailesiyle Türkiye’ye göç etti. Ankara Atatürk Lisesi’nden mezun olan Ortaylı, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ve Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde eğitim gördü. Akademik kariyerine genç yaşta başlayan Ortaylı, doktora çalışmalarını Osmanlı idare tarihi üzerine yaptı. Ortaylı, Halil İnalcık gibi isimlerin tedrisatından geçmişti.

Dünya vatandaşıydı

Viyana, Şikago ve Berlin gibi dünyanın önemli üniversitelerinde araştırmalar yapan Ortaylı, Osmanlı İmparatorluğu’nun idari yapısı, modernleşme süreci ve imparatorluklar tarihi üzerine çalışmalarıyla uluslararası akademik çevrelerde de saygın bir yer edindi. 1989’da Türkiye’ye dönerek profesör oldu ve 1989-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinin idare tarihi anabilim dalının başkanlığını yaptı. 2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi Müdürü oldu. Yedi yıl bu görevde kalan Ortaylı, 2012 yılında yaş haddinden emekli oldu ve görevi Ayasofya Müzesi Müdürü Haluk Dursun’a devretti.

Etkin isimlerdendi

Keskin zekâsı, güçlü hafızası ve kendine özgü üslubuyla televizyon programlarında sıkça yer alan Ortaylı yalnızca akademik bir tarihçi değil geçmiş ile bugünü bağlayan bir anlatıcı olarak görülüyordu. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan tarihsel sürekliliği anlatırken kullandığı özgün yorumları, onu Türkiye’de tarih alanının en etkili isimlerinden biri hâline getirdi.

Ortaylı, ileri seviyede Almanca, Rusça, İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Farsça ve iyi seviyede Latince biliyordu. Katıldığı bir televizyon programında bilgisayar kullanmadığını, başkalarının yanlış bilgilerle biyografisini yazdığını ve bundan büyük rahatsızlık duyduğunu dile getirmişti.

‘Size iyi günler’

İlber Hoca, söyleşilerinden birinde “Hayat kısa, mühim olan şey tayin edemeyeceğimiz bir ömrü verimli hâle getirmek. Huzursuz insanlar verimli olamazlar. Hem kendini yer bitirir hem de etrafını. Bunu unutmayın, ona göre program yapın. Size iyi günler, mutluluklar, güzel tesadüfler diliyorum” demişti. Ortaylı’nın vefatının ardından en çok paylaşılan videolardan biri bu anlar oldu.

Tarihe adanan bir ömür

İlber Ortaylı hem akademik çalışmalarında hem kamusal buluşmalarda tarihi, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türk aydınlanmasını, dil ve tarihin önemini anlattı. Tarihsel derinliğini “İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı”, “Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek”, “Tarihin İzinde”, “Türklerin Tarihi” ve “Gazi Mustafa Kemal Atatürk”, “Bir Ömür Nasıl Yaşanır” gibi kitaplarıyla taçlandırdı.

‘Bildiği gibi yaşadı’

Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın ailesinin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, usta tarihçi için 16 Mart Pazartesi günü saat 11.00’de, Galatasaray Üniversitesi’nde anma töreni düzenlenecek. Ardından

Ortaylı’nın cenaze namazı, ikindi namazını müteakip kılınacak ve Fatih Camisi Haziresi’nde defnedilecek. Ailesi, açıklamada cenazeye çiçek gönderilmemesini, arzu edenlerin Türk Eğitim Vakfına bağış yapmalarını rica etti.

İlber Ortaylı, 1981 yılında Ayşe Özdolay ile evlendi ve bu evlilikten Tuna adında bir kızı oldu. Tuna Ortaylı babasının ardından şunları dedi: “Ailemizin büyüğü İlber Ortaylı’yı kaybettik. Uzun süren ve giderek karmaşıklaşan sağlık sorunlarına rağmen hayata duyduğu merakı, insanlarla bir arada olma arzusu hiç azalmadı ve gücü yettiğince bildiği gibi yaşadı. Okurları, öğrencileri ve sevenleri onu hiçbir akademisyene nasip olmayacak büyüklükte bir sevgi ve saygıyla sarmaladılar. Onun adına derin bir şükran duyuyoruz.”

Erdoğan: Derin izler bıraktı

Yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın yaşamını yitirmesi, iktidar muhalefet ayrımı olmaksızın tüm siyaset dünyasında da derin üzüntü yarattı.

■ Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan: Entelektüel kişiliği, bilgi ve birikimi, kitapları, araştırmaları ve akademik çalışmalarıyla milletimizin saygısını kazanan, Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü sahibi, çok değerli Prof. Dr. İlber Ortaylı hocamızın vefatından derin üzüntü duydum. Sayın İlber Ortaylı’ya Allah’tan rahmet niyaz ediyor, kederli ailesine, öğrencilerine, dostlarına, tüm sevenlerine ve akademi dünyamıza başsağlığı dileklerimi iletiyorum. Rabb’im mekanını cennet eylesin.

■ TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş: İlber Hoca, engin tarih bilgisiyle kaleme aldığı inceleme, araştırma ve değerlendirmeleriyle ilim dünyasında silinmez bir iz bıraktı.

■ Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz: Türk tarihçiliğinin müstesna isimlerinden ömrünü ilme ve milletimizin tarih şuurunun güçlenmesine adayan İlber Hoca, bilgisi, eserleri ve yetiştirdiği nesillerle ülkemizin fikir hayatında derin izler bırakmıştır.

■ CHP Genel Başkanı Özgür Özel: Bilgisi, birikimi ve fikirleriyle ülkemizin entelektüel hayatına büyük katkılar sunan, milyonlara tarihi sevdiren kıymetli hocamız Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefatını derin bir üzüntüyle öğrendim. Kendisine Allah’tan rahmet; ailesine, öğrencilerine ve milletimize başsağlığı diliyorum. Başımız sağ olsun.

■ Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy: Ortaylı, yalnızca bir bilim insanı değil aynı zamanda toplumda tarih şuurunun gelişmesine öncülük eden önemli bir münevverdi. Merhuma Allah’tan rahmet; ailesine, öğrencilerine, bilim dünyamıza ve tüm sevenlerine baş sağlığı diliyorum.

■ MİT Başkanı İbrahim Kalın: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan tarih mirasımızı büyük bir titizlikle ele alan, engin bilgisi, güçlü kalemi ve kendine has üslubuyla genç kuşaklara tarih bilincini sevindiren ve ilmin vakarını her daim koruyan kıymetli hocamızın hizmetleri her daim şükranla anılacaktır. 

■ MHP: Türk milletine mal olmuş değerli tarihçi, akademisyen ve yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı’ya Allah’tan rahmet, yakınlarına ve milletimize başsağlığı diliyoruz.

Kaynak: Milliyet