Ümit Yenişehirli yazdı: GTA çılgınlığı
Ümit Yenişehirli son yazısında; GTA’nın son serisi hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Geçen Çarşamba’yı Perşembe’ye bağlayan gece, saat 00.00’da GTA’nın son serisi piyasaya sürüldü. Böylece, dünya çapında bir kez daha, Grand Theft Auto (Büyük Oto Hırsızlığı) çılgınlığı başladı, hala da sürüyor.
GTA 6, yalnızca üç günde 3 milyar 790 milyon doları aşan ve hızla bu rakamı da geride bırakacağını gösteren maddi performansıyla yine dikkat çekiyor.
Yeni sürüm, oyun dünyasında Call of Duty veya Minecraft gibi devlerin en güçlü dönem satışlarını da çoktan geçmiş durumda. Bir başka kıyas olması bakımından mesela oyunun; 1939 yapımı tüm zamanların en kült filmlerinden biri olan Rüzgar Gibi Geçti (1939) veya 2026 Temmuz’da vizyona girip büyük gişe hasılatı yapmaya devam eden Iliyuses’in nakit akış hızını da ezici bir farkla geçti.
Bu arada; GTA 6’nın bundan önceki sürümü olan 2013’teki versiyonu, yalnızca üç günde 1 milyar dolar hasılat barajını aşmış, yaklaşık 235 milyon kopyalık satışla tüm zamanların en çok satan ikinci oyunu olmuş ve toplamda 10 milyar doları aşan bir gelir elde etmişti.
GARAJDAN ÇIKAN FİKİR VE BİR KOD HATASININ GETİRİSİ
Kuralların sıkı sıkıya çizilmediği bir şehirde; suç, kaos ve kara / kuralsız mizah ile oyuncunun özgür seçimlerini buluşturan GTA’nın ‘gölgeli’ mazisine gelince…
Seriyle ilgili ana fikir, 1987’de David Jones tarafından İskoçya’nın Dundee kentinde kurulan DMA Design stüdyosunda başlamıştı. Denilenlere göre proje, 1994 yılı içerisinde giderek olgunlaşırken, ilk aşamada aslında yüksek dozlu bir suç simülasyonu olarak düşünülmemişti. Oyunun hikayesi, yalnızca bir yarış ve kovalamaca konsepti taşımaktaydı. Buradaki kilit fikir, ister polis, ister suçlu olarak oyuncuya oynayabileceği serbest bir alan sunmaktı.
Şirket evrenindeki ‘resmi anlatılar’a bakılacak olursa geliştirme sürecinde yapılan bir ‘hata’, oyunu farklı bir istikamete çevirmişti.
Buna göre; oyundaki polis figürlerinin yazılımındaki bir yanlışlık sonucu, polis araçları oyuncuya aşırı agresif bir şekilde çarpmaya, ortalığı kaosa sürüklemeye başlamıştı. Test ekibi bu kontrolsüz kaosu çok sevince de açık uçlu oynanışı öne çıkaran Grand Theft Auto (GTA) doğacaktı.
Ekip, ortaya çıkan kaosa; suç, çete, mafya ve yasadışı ticaretle ilgili gerilim ve sert mizah klişelerini de ekleyince, GTA’nın hikaye akışı şekillenecekti. Tabii, bu ‘yanlışlıkla hikayesi’nin ne kadar doğru olduğu hiçbir zaman tam olarak bilinemeyecekti.
DÜMDÜZ ÇİZİMLİ ARABALAR, 80 MB SABİT DİSK ALANI
PC ve PlayStation için 1997’de çıkan ilk Grand Theft Auto, bugünün gözüyle bakıldığında oldukça ilkel görünen bir mimari üzerine kuruluydu. Oyundaki şehirler Liberty City, San Andreas ve Vice City’nin (Özgürlük Şehri / Aziz Andreas / Ahlaksızlık Kötülük Suç Şehri) binaları çok belirgin pikselli bloklar biçiminde; patlama, yangın vb. gibi görsel efektler de en basit halleriyle çizilmişti. Oyundaki araçların fiziği ise temel tasarım düzeyindeydi.
GTA’nın veri depolama boyutlarındaki büyümeye gelince, buradaki sıçrama, serinin ve oyun endüstrisinin geçirdiği teknik gelişimi özetlemekteydi.
İlk çıktığı yıl olan 1997’de GTA, dönemin normal bir ev bilgisayarının toplam 1,2 ya da 1,6 GB’lık kapasitesinde yaklaşık 80 MB’lık bir yer kaplamaktaydı. Kasım 2026’da piyasaya çıkan yeni GTA’nın bazı versiyonları ise yaklaşık 210–212 GB civarında bir veri alanı gerektirmekte. Böylece, 1997’de küçük bir sabit diskin çok küçük bir bölümüne sığan oyun, bugün gelinen noktada ise o yılların ortalama bir bilgisayarının toplam kapasitesinin yaklaşık 100-125 katı büyüklükte bir GB hacmini kullanıyor.
GTA’NIN DEFOLARI…
Bütün ‘parlak vitrin’ine rağmen, GTA’nın arkasında elbette birçok sorunlu nokta yer alıyor. Bu kadar büyük bir finansal güce ve küresel etkiye ulaşan bir oyunun ‘sadece oyun’ olmadığını düşünmek için yeterince sebep bulunuyor.
Öncelikle daha yolun başında, adında bile ‘hırsızlığa’ yer veren bir oyun oluşuyla GTA’nın, yıllardır özellikle çocuk ve gençlerin zihin dünyasında yol açtığı / açabileceği tahribat elbette aşikar. Bu nedenle de GTA, ilk oyundan itibaren, ‘şiddeti ödüllendirme’ başlığıyla sık sık siyaset, basın ve yargının gündemine gelmişti. GTA ayrıca, kodların içine gizlenmiş cinsel içerikli mini oyun skandallarının da merkezine oturmuştu. Şirket bu nedenle on milyonlarca dolarlık geri çağırma ve zarar faturasını omuzlamak zorunda kalmıştı.
Oyun karşıtı ABD’li avukat Jack Thompson, GTA’daki bütün bu zararlı boyutları mahkemelere taşımış, davaları toplumsal bir kampanyaya dönüştürmek için çabalamıştı. Ne var ki açtığı davaları kazanabilmek bir yana, günün sonunda Thomson, Florida Yüksek Mahkemesi’nin bir kararıyla avukatlık mesleğinden ömür boyu men edilmişti.
PEGI 18 VE ESRB MATURE 17+ SINIFINDA AMA ÇOCUKLARIN GÖZDESİ
GTA’nın son versiyonunda da şiddet ve cinsellik temaları yine fütursuzca işlenmekte. Bu çerçevede Esrb Mature17+ (ABD, Kanada, Meksika) ve Pegi18 (Avrupa) sınıflandırmasına sahip olan ve bu haliyle çocuklardan uzak tutulması gereken GTA 6, tam aksine bir kez daha çocuk ve ergenlerin yoğun ilgisiyle karşılaşmış durumda. Bu iki kategorideki zararlı içerik unsurları ise şunlardan oluşuyor: ‘Yoğun ve gerçekçi şiddet. Açık cinsel içerik. Alkol. Yasa dışı madde kullanımı. Kumar. Ağır küfür.
Ayrımcılık.’ Şirket GTA 6’da, ‘sinematik ara sahneler’ kisvesi altında ‘kısmi cinsellik’ beyanında bulunarak, kısıtlamaların arkasından dolanmaya çalışıyor.
Yine, LGBT karakter yerleştirmeleri de – tıpkı 2009 versiyonunda olduğu gibi – GTA 6’da da kendine yer bulmuş durumda. Bu tabloya rağmen, uluslararası bir araştırmaya göre, GTA oynayan kişilerin yüzde 63’ü, seriden bir oyunu ilk kez oynadığında yaş sınırı olan 18’in altında.
GTA VE BENZERLERİNE DAHA ETKİN DENETİM ŞART
Bu arada, Türkiye’de oyun derecelendirmeleriyle ilgili yetki karmaşası bulunması, denetimlerin istenen düzeyde olmasını engelliyor. Genelde hem GTA’da hem de diğer kutulu oyunlar ve dijital mağazalarda filtre, Avrupa bölgesi kapsamındaki Pegi etiketleriyle sağlanıyor.
Son tahlilde ise yasal çerçeve ve kurumsal yaptırım araçları genişletiliyor olsa da ‘devlet her oyunu tek tek süzgeçten geçiriyor’ gibi kusursuz bir sistemden söz etmek ne yazık ki mümkün değil. Denetim daha çok, kuralları koyma, yaş derecelendirme/ebeveyn aracı zorunluluğu getirme ve ihlalde müdahale etme çizgisinde ilerliyor.
Kaynak: Ensonhaber