Arakan nerede? Arakanlılar kimdir? Arakan krizi nasıl başladı?
Malezya hükümeti, ülkede bulunan 10 bin Arakanlı (Rohingya) mültecinin mesleki eğitim programı kapsamında Türkiye’ye yerleştirileceğini açıkladı. Peki, Arakan nerede? Arakanlılar kimdir?

Malezya hükümeti, 10 bin Arakanlı Müslüman göçmeni Türkiye’ye yerleştirme planını duyurdu.
Açıklamayı Malezya Başbakan Yardımcısı Ahmad Zahid Hamidi yaptı. Fakat daha sonra bu açıklama Hamidi’nin Facebook sayfasından kaldırıldı.
Güneydoğu Asya’da yaşanan insani krizlerle sık sık dünya gündemine gelen Arakan’ın coğrafi konumu ve tarihi geçmişi araştırılıyor.
ARAKAN NEREDE?
Arakan, Güneydoğu Asya ülkelerinden Myanmar’ın batı kıyısında yer alıyor. Batısında Bengal Körfezi bulunan bölge, kuzeybatıda Bangladeş ile komşu. Arakan ile Bangladeş sınırını Naf Nehri çiziyor. Kuzeyinde Myanmar’ın Chin Eyaleti, doğusunda ise Magway, Bago ve Ayeyarwady bölgeleri uzanıyor. Arakan Dağları, bölgeyi Myanmar’ın iç kesimlerinden doğal bir duvar gibi ayırıyor.
ARAKAN’IN BAŞKENTİ NERESİ
Arakan bölgesinin yönetim merkezi ve başkenti Sittwe şehri. Eski adı Akyab olan Sittwe; Kaladan, Mayu ve Lemro nehirlerinin Bengal Körfezi’ne döküldüğü noktada önemli bir liman kenti özelliği taşıyor. Yaklaşık 36 bin 762 kilometrekarelik yüzölçümüne sahip olan bölgede tropikal muson iklimi görülüyor ve yılın büyük bölümünde şiddetli yağışlar etkili oluyor.
ARAKAN’IN ADI NEDEN RAKHİNE OLDU?
Bölge yüzyıllar boyunca bağımsız bir krallık ve tarihi yerleşim merkezi olarak Arakan adıyla anıldı. 1989 yılında Myanmar’daki askeri yönetim, ülkenin İngilizce olan Burma adını Myanmar olarak değiştirdi ve pek çok eyaletin ismini yeniledi. Bu düzenleme kapsamında Arakan’ın resmi adı, bölgede çoğunluğu oluşturan Budist Rakhine halkına atıfla Rakhine Eyaleti oldu. Uluslararası kamuoyunda ve Türkiye’de ise tarihi isim olan Arakan kullanımı sürüyor.
ARAKAN MÜSLÜMANLARI KİMDİR?
Bölgede çoğunluğu oluşturan Budist Rakhine halkının yanı sıra yüzyıllardır bu topraklarda yaşayan ve Rohingya olarak bilinen Müslüman azınlık bulunuyor. Myanmar yönetimi, 1982 yılında çıkardığı vatandaşlık yasasıyla Arakan Müslümanlarını ülkenin resmi etnik grupları listesinden çıkardı ve bu kişileri vatansız statüsüne düşürdü. Temel vatandaşlık, eğitim, sağlık ve seyahat haklarından mahrum bırakılan Rohingyalar, Birleşmiş Milletler raporlarında dünyanın en çok zulüm gören azınlıkları arasında geçiyor.
ARAKAN’DA KRİZ NASIL BAŞLADI?
Arakan’daki toplumsal gerilim uzun yıllara dayanıyor ancak kriz 2012 yılında Budist gruplar ile Müslümanlar arasında çıkan çatışmalarla büyüdü. Ağustos 2017’de ise Myanmar ordusunun bölgedeki güvenlik noktalarına yapılan saldırıları gerekçe göstererek başlattığı geniş çaplı askeri operasyonlar büyük bir insani felakete yol açtı. Köylerin yakılması ve sivillere yönelik şiddet olayları sonucunda 700 binden fazla Arakanlı Müslüman, can güvenliği nedeniyle sınır komşusu Bangladeş’e sığındı. Günümüzde yüz binlerce Arakanlı, Bangladeş’in Cox’s Bazar kentindeki mülteci kamplarında zor şartlar altında yaşam mücadelesi veriyor.
Uluslararası Adalet Divanı (UAD), 19 Kasım2026’da Gambiya’nın açtığı davada, Myanmar’ın 2017’deki “temizleme operasyonları” sırasında Arakan eyaletinin kuzeyinde Arakanlı Müslümanlara (Rohingya) karşı soykırım işlediğine 6’ya karşı 9 oyla karar verdi. Böylece Divan, tarihinde ilk kez bir devleti soykırımı bizzat işlemekten sorumlu tutmuş oldu.
‘MYANMAR TAZMİNAT ÖDEMELİ’
Uluslararası Adalet Divanı, Myanmar’ın, Bangladeş’e kaçan Arakanlı Müslümanların güvenli şekilde geri dönüşünü sağlaması, kayıpların tespit edilmesine yardımcı olması ve mağdurların uğradığı zararların giderilmesi için gerekli adımları atması gerektiğine de hükmetti.
Myanmar’ın Arakanlı Müslümanlara ait malları, mümkün olduğu ölçüde geri vermesi, bunun mümkün olmadığı durumlarda ise tazminat ödemesi gerektiği belirtildi.
Tazminatın miktarı ise henüz belirlenmedi.
Myanmar, Arakanlı Müslümanları ülkede yaşayan diğer etnik gruplardan farklı olarak vatandaşlık haklarını tanımamak ve onları “Bangladeş kökenli göçmenler” olarak nitelendirmekle suçlanıyor.
Arakanlı Müslümanlar onlarca yıldır vatandaşlık, eğitim, seyahat ve çalışma hakları konusunda ciddi kısıtlamalarla karşı karşıya.
Myanmar ordusu 2017’de Arakan Rohingya Kurtuluş Ordusu’nun güvenlik güçlerine yönelik saldırılarını gerekçe göstererek Rakhine eyaletinde geniş çaplı operasyon başlatmıştı.
Çeşitli uluslararası insan hakları kuruluşlarının raporları, operasyonlar sırasında birçok köyün yakıldığını, sivillerin öldürüldüğünü, kadınlar ve kız çocuklarının cinsel şiddete maruz kaldığını ortaya koymuştu.
Birleşmiş Milletler (BM) ve uluslararası insan hakları kuruluşları, operasyonları “etnik temizlik” olarak nitelendirmişti.
Kaynak: Cumhuriyet