Gebelikte folik asit kadar önemli! Fazlası zarar, hamileyken sofradan eksik etmemek gerekiyor
Gebelikte folik asit, demir ve kalsiyumun önemi sık sık konuşuluyor ancak bebeğin beyin gelişiminde kritik rol oynayan bir besin çoğu anne adayının gözünden kaçıyor. Uzmanlar, anne karnında beyin gelişiminin temellerinin atıldığına dikkat çekerek bu besinin eksikliğine karşı uyarıyor. Peki bebeğinizin gelişimi için hangi besinleri tüketmelisiniz?

Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr – Son zamanlarda sosyal medyada popüler bir konu olan, gebelikte anne adaylarının yeterince dikkat etmediği bir başka besin öğesi daha var: Kolin! Bebeğin beyin gelişiminden sinir sistemine kadar pek çok önemli süreçte görev alan kolin, sağlıklı bir gebelik beslenmesinin göz ardı edilmemesi gereken parçalarından biri. Peki anneler kolin ihtiyacını karşılamak için nasıl beslenmeli? Hangi besinler bu önemli bileşeni içeriyor? Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Uzm.Dr. Selma Tunç tüm detayları Milliyet.com.tr’ye anlattı.

BEBEĞİN GELİŞİMİ İÇİN EN ÖNEMLİ YAPI TAŞLARINDAN!
Bir anne adayı olduğunu öğrendiğin andan itibaren hayatında pek çok şey değişmeye başlar. Artık yalnızca kendi sağlığını değil, karnında büyüyen bebeğinin gelişimini de düşünürsün. Yediklerin, içtiklerin ve günlük alışkanlıkların daha fazla önem kazanır. Folik asit, demir, kalsiyum ve D vitamini gibi besin öğelerinin adını sık sık duyarsın. Ancak bebeğinin gelişiminde önemli görevler üstlenen, buna rağmen çoğu zaman gözden kaçan bir besin daha vardır: ‘Kolin’. Bilimsel araştırmalar, kolinin özellikle bebeğin beyin gelişimi ve merkezi sinir sisteminin oluşumunda önemli rol oynadığını ortaya koyuyor. Üstelik vücut bu besini sınırlı miktarda üretebildiği için ihtiyaç duyulan miktarın önemli bir bölümünün besinlerle karşılanması gerekiyor. Kolin, vücudun sağlıklı çalışması için ihtiyaç duyduğu temel besin öğelerinden biri. Hücre zarlarının yapısında bulunan fosfolipitlerin üretiminde görev alıyor. Bunun yanında sinir hücreleri arasındaki iletişimde önemli rol oynayan asetilkolin adlı nörotransmitterin üretimine de katkı sağlıyor. Gebelik döneminde ise önemi daha da artıyor. Çünkü bebeğin beyin ve merkezi sinir sistemi gelişimi devam ederken kolin, hücrelerin oluşumu, hücresel iletişim ve genlerin çalışma süreçleri gibi birçok biyolojik mekanizmada görev üstleniyor. Başka bir ifadeyle kolin, anne karnındaki bebeğin gelişimini destekleyen önemli yapı taşlarından biri.
Kolinin vücudumuzun sağlıklı çalışması için mutlaka dışarıdan besinler yoluyla alınması gereken, vitamin benzeri temel bir besin maddesi olduğunu hatırlatarak açıklamalarına başlayan Uzm. Dr. Selma Tunç kolinin vücut tarafından üretilmediğinin altını çizdi. “Öğrenme potansiyelinin ve bilişsel kapasitenin biyolojik temellerinin anne karnında atıldığı biliniyor. Gebelik dönemi, özellikle de beynin büyüme hızının zirve yaptığı son üç ay (üçüncü trimester), nöral bağlantıların (sinapsların) kurulduğu ve sinir liflerinin etrafındaki koruyucu kılıf olan miyelinizasyonun yoğun şekilde başladığı evredir” diyen Uzm. Dr. Tunç, “Annenin bu dönemde tükettiği kolin, hücresel sinyal iletiminde ve beyin yapısının inşasında doğrudan yapı taşı olarak görev alır. Dolayısıyla çocuk doğmadan önce, beynin mimari altyapısı ve veri işleme kanalları anne karnındaki beslenme ile şekillenmeye başlar” açıklamasında bulundu.

Uzmanlar, gebelikte beslenme planının annenin yaşına, sağlık durumuna ve bireysel ihtiyaçlarına göre değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Kolin ihtiyacını karşılamak için anne adaylarının beslenme düzeninde çeşitli besinlere yer vermesi önem taşıyor. Özellikle şu besinler kolin açısından dikkat çekiyor:- Yumurta: Kolin denildiğinde akla gelen en önemli besinlerden biri. Özellikle yumurta sarısı önemli miktarda kolin içeriyor.- Et ve tavuk: Hayvansal protein kaynakları, günlük kolin alımına katkı sağlayabiliyor.- Balık: Bazı balık türleri kolin içeriyor. Gebelikte balık seçerken düşük cıvalı türlerin tercih edilmesi gerekiyor.- Süt ve süt ürünleri: Süt, yoğurt ve diğer süt ürünleri de kolin kaynakları arasında bulunuyor.- Baklagiller ve soya ürünleri: Özellikle hayvansal besin tüketmeyen anne adayları için alternatif kolin kaynakları arasında yer alıyor.- Brokoli ve karnabahar: Bazı sebzeler de kolin içeriyor ve dengeli beslenmeye katkı sağlıyor.Bu besinlerin çeşitlendirilerek tüketilmesi, gebelikte ihtiyaç duyulan farklı besin öğelerinin karşılanmasına da yardımcı oluyor.
KOLİNİN FAZLASI ZARAR, DENGE ŞART
ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri’nin verilerine göre, ABD’de hamile kadınların büyük bölümü günlük önerilen kolin alım düzeyine ulaşamıyor. Bu durum, gebelikte kolinin beslenme planlarında yeterince ön plana çıkmadığını gösteriyor. Üstelik yalnızca beslenme düzeni değil, kullanılan gebelik takviyelerinin içeriği de önem taşıyor. Çünkü piyasadaki doğum öncesi vitamin ve mineral takviyelerinin tamamı kolin içermiyor. Kolin içeren ürünlerde de miktar değişebiliyor. Bu nedenle anne adaylarının kullandıkları ürünlerin içeriklerini kontrol etmeleri ve beslenmelerini sağlık profesyonelleriyle değerlendirmeleri önem taşıyor. Kolin, gebelikte ihtiyaç duyulan önemli bir besin öğesi olsa da her anne adayının ayrıca kolin takviyesi kullanması gerektiği söylenemez. Öncelik, ihtiyaç duyulan kolinin dengeli ve çeşitli bir beslenme düzeniyle karşılanması. Yumurta, et, balık, süt ürünleri ve baklagiller bu açıdan önemli seçenekler sunuyor.
“Bilimsel otoritelerin eğilimi, kolinin de yakın gelecekte tıpkı folik asit gibi hamilelikte rutin ve standart bir öneri haline geleceğini göstermekle beraber gebelikte uygun beslenme ile de yeterli kolin alınımı sağlanabilir. Proteinden zengin diyet ile hedefe ulaşılabilir.” Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Uzm.Dr. Selma Tunç

Özellikle vegan veya vejetaryen beslenen, yumurta tüketmeyen ya da beslenme yoluyla yeterli kolin alamadığını düşünen anne adaylarının doktorlarına veya diyetisyenlerine danışmaları öneriliyor. Kontrolsüz takviye kullanımı ise doğru bir yaklaşım değil. Çünkü kolinin de aşırı tüketiminde sağlık açısından istenmeyen etkiler ortaya çıkabiliyor. Gebelik, bebeğin gelişiminin her aşamasında annenin beslenmesinin önem kazandığı özel bir dönem. Bu süreçte yalnızca sıkça duyulan vitamin ve minerallere odaklanmak yerine, vücudun ihtiyaç duyduğu diğer besin öğelerini de unutmamak gerekiyor. Kolin de bu besinlerin başında geliyor. Unutulmamalı ki sağlıklı bir gebelik beslenmesi tek bir mucizevi besine bağlı değil. Önemli olan, anne ve bebeğin ihtiyaçlarını karşılayan dengeli, çeşitli ve bilinçli bir beslenme düzeni oluşturmak. Çünkü bebeğin gelişimi anne karnında başlıyor ve bu yolculukta annenin sofrasındaki her doğru tercih önem taşıyor.
“Bir gebenin dışarıdan takviye almadan günlük 450–480 mg kolin ihtiyacını karşılaması, doğru besin kombinasyonlarıyla oldukça pratiktir. Temel formül olarak günde 2 adet büyük boy yumurta ve 150–200 gram et/balık tüketimi bu ihtiyacın büyük kısmını tek başına karşılar. Ancak beslenme bozuklukları, malnutrisyon ve ağır hiperemezis gravidarum vakalarında dışarıdan verilmesi uygundur. Aynı şekilde vejetaryan ve vegan gebelerin de özellikle son üç ayda dışarıdan kolin tablet alması uygun olur. Kısaca uygun zamanda uygun diyet ya da kolin tableti alınması kolay hesaplanabilir bir durumdur. Bazı gebelerde diyet, bazı gebeler de ise tablet alımı uygun olur kanaatindeyim.” Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Uzm. Dr. Selma Tunç
Kaynak: Milliyet