Buz küplerinin ortası neden beyaz ve bulanık Oluyor? Yönlü dondurma en iyisiymiş

Buz kalıplarına içme suyu koymanıza, hatta suyu önceden kaynatmanıza rağmen buz küplerinin ortasındaki beyaz görünüm değişmiyor mu? Bunun nedeni, çoğu kişinin düşündüğünün aksine yalnızca sudaki kireç veya mineraller değil. Buzun nasıl donduğu, ortaya çıkan görüntüyü doğrudan etkiliyor.

Suyun içerisinde doğal olarak çözünmüş hava bulunuyor. Ancak su donarken buz, sıvı suya kıyasla çok daha az miktarda hava tutabiliyor. Bu nedenle donma sırasında fazla hava sudan dışarı itiliyor. Buz kalıbındaki su genellikle dış kenarlardan merkeze doğru donuyor. İlk katılaşan dış bölümler, içerideki havayı ve sudaki bazı mineralleri henüz donmamış merkeze doğru yönlendiriyor.

Donma sona yaklaşırken bu maddelerin kaçabileceği alan giderek daralıyor. Sonuçta binlerce küçük hava kabarcığı buzun ortasında sıkışıp kalıyor. Işığın bu kabarcıklar tarafından farklı yönlere saçılması da buzun merkezinin beyaz ve bulanık görünmesine yol açıyor. Karın beyaz görünmesinin arkasında da benzer bir ışık saçılması etkisi bulunuyor.

Buz küplerinin daha şeffaf olması için suyu önceden kaynatmak sıkça önerilen yöntemlerden biri. Kaynatma işlemi, suyun içerisindeki çözünmüş havanın bir bölümünü azaltabiliyor. Ancak bu işlem, buzun donma yönünü değiştirmiyor. Dolayısıyla su kaynatılmış olsa bile donma sırasında hava yeniden buzun merkezinde hapsolabiliyor. Kaynakta aktarılan 2009 tarihli denemelerde de kaynatılıp sıcak şekilde dondurucuya konulan suyun, soğuk sudan belirgin biçimde daha berrak buz oluşturmadığı belirtiliyor. Damıtılmış su kullanmak da tek başına kesin çözüm değil. Çünkü bulanıklığın temel nedenlerinden biri, suyun içindeki hava ve donmanın gerçekleşme biçimi.

Restoranlarda kullanılan büyük, cam gibi şeffaf buzların elde edilmesinde farklı bir yöntemden yararlanılıyor: yönlü dondurma. Doğada göllerin yüzeyi yukarıdan aşağıya doğru donar.

Evde uygulanan yönlü dondurma yöntemi de bu prensibi taklit ediyor. Bunun için su, kapağı açık bir soğutma çantasına konularak dondurucuya yerleştiriliyor. Çantanın yanları ve tabanı yalıtıldığı için suyun ağırlıklı olarak üst yüzeyden donması sağlanıyor. Böylece hava kabarcıkları ve bulanıklığa neden olan maddeler, en son donan alt bölümde toplanıyor. Bu bulanık kısım kesilip ayrıldığında geriye daha şeffaf bir buz bloğu kalıyor. Buzun ortasındaki beyazlık, tek başına bozulma veya buz kalıbında bir sorun olduğu anlamına gelmiyor. Bu görüntü çoğunlukla donma sırasında içeride kalan hava kabarcıklarından kaynaklanıyor.