Tarladan sofraya büyük israf! Suyumuz da çöpe gidiyor

Meltem Güneş – Su Politikaları Derneği’nin 6 yıl önce başlatılan ve son verilerle güncellenen “Çöpe Giden Sularımız” raporunda, Türkiye’de bir yılda israf edilen gıda miktarının 23 milyon ton olduğuna işaret edilirken, bir yılda yetişen 49 milyon ton meyve ve sebzenin yüzde 25-40’ının da kaybolduğu veya israf edildiği aktarıldı.

Türkiye’de bir yılda toplam gıda kayıp ve israfı ile 26.6 milyar metreküp suyun da kaybolduğu aktarılan raporda, bir diğer deyişle Keban Barajı’nda depolanan suyun, her yıl gıda israfı ile çöpe atıldığına dikkat çekildi.

12 milyon ekmek çöpe

Türkiye İsrafı Önleme Vakfı’nın verilerine atıf yapılan rapora göre, 2025 yılında günde ortalama 12 milyon ekmek çöpe gitti. Literatürde 1 kilogram buğday için 1300 litre suya ihtiyaç olduğu, bu durumda 300 gramlık bir ekmeğin su ayak izinin yaklaşık 400 litre olduğu hesaplandı. Günde 12 milyon ekmeğin çöpe atıldığı kabulü ile günde yaklaşık 5 milyon metreküp suyun çöpe gittiği, bu miktarın İstanbul ve Ankara’ya temin edilen toplam bir günlük su miktarına eşit olduğu, buna göre Türkiye’nin bir yılda sadece ekmek israfı ile İstanbul ve Ankara’nın tüm barajlarından bir yılda çekilen kadar bir suyu çöpe attığı ifade edildi.

Rapora göre, bir yılda tükettiğimiz pilav ve makarnanın sadece yüzde 5-10’unun çöpe gitmesi Ankara’ya bir yılda sağlanan içme ve kullanma suyunun yüzde 55’inin çöpe gitmesi anlamına geliyor.

Milyarlarca öğün israf ediliyor

Türkiye İsrafi Önleme Vakfı’nın 2025 yılındaki raporuna göre küresel ölçekte üretilen gıdaların yaklaşık üçte biri (1.5 milyar ton) israf edilirken, bu israfın küresel ekonomiye maliyeti yıllık 1 trilyon dolar. Her gün dünyada 783 milyon insan açlık çekerken, 1 milyardan fazla öğün israf ediliyor.

İsrafı azaltmak için neler yapabiliriz?

Tarım ve Orman Bakanlığı, günlük yaşamda uygulanabilecek basit alışkanlıklarla israfın önüne geçilebileceğine dikkat çekerek, şu önerilerde bulundu:

Planlı alışveriş: Alışverişe çıkmadan önce ihtiyaç listenizi hazırlayın ve yalnızca gerekli ürünleri satın alın.

Porsiyon kontrolü: Tüketebileceğiniz miktarda yemek hazırlayın ve tabağınıza yiyebileceğiniz kadar yemek alın.

Gıdaları doğru saklamak: Gıdaların uygun koşullarda muhafaza edilmesi raf ömürlerinin uzamasına yardımcı olur. Tüketilemeyecek durumda olmayan ekmekleri dondurmak, fazla meyve ve sebzeleri farklı tariflerde değerlendirmek israfı azaltmanın etkili yollarından.

Tarih etiketlerine dikkat: Son Tüketim Tarihi (STT) geçmiş ürünler tüketilmemeli. Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) geçmiş ürünler ise görünüm, koku ve tat açısından herhangi bir olumsuzluk göstermiyorsa değerlendirilmeli.

‘İlk giren İlk çıkar’ kuralı: Buzdolabı ve mutfak dolaplarını, tüketim tarihi daha yakın olan ürünler önde olacak şekilde düzenleyin.

Fazlaysa paylaşın: Tüketemeyeceğiniz durumda olan ancak güvenilir şekilde muhafaza edilmiş gıdaları yakınlarınızla veya ihtiyaç sahipleriyle paylaşabilirsiniz.

Kompost yapılabilir: Sebze ve meyve kabukları gibi bitkisel gıda artıkları kompost yapılarak doğal gübreye dönüştürülebilir.

Kaynak: Milliyet